ĐIỀU TRA: BÓNG MA BẢO KÊ QUYỀN LỰC — KẺ THỦ ÁC MẠNG VÀ CỰU THỦ TƯỚNG CAMPUCHIA

Vụ truy tố “nhà tài phiệt” Chen Zhi đã phơi bày một mô hình tội phạm tàn bạo, trong đó hàng chục nghìn người vô tội bị dụ dỗ thành nô lệ, bị đánh đập, tra tấn đến chết, trong khi bộ máy quyền lực của Campuchia dưới sự lãnh đạo của Hun Sen bị cáo buộc đã tạo ô dù bảo kê và ra lệnh giữ im lặng để che chắn tội ác.

I. Tội Ác và Nạn Nhân: Bóc Trần Bản Chất Nô Lệ Mạng

Cáo trạng hình sự ngày 14/10/2025 của Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) tại New York không chỉ là một vụ án tài chính; đó là hồ sơ về tội ác chống lại nhân loại dưới vỏ bọc lừa đảo công nghệ.

A. Mô Hình Buôn Người Tàn Bạo

Chen Zhi (Trần Chí), 38 tuổi, Chủ tịch Tập đoàn Prince Holding, bị truy tố vì chỉ đạo một âm mưu lừa đảo qua mạng quy mô lớn và điều hành một mạng lưới rửa tiền xuyên quốc gia. Trung tâm của mạng lưới này là các "khu tổ hợp lừa đảo" (scam compounds) tại Campuchia.

• Tuyển dụng bằng lời hứa: Nạn nhân—phần lớn là công dân nước ngoài (trong đó có hàng nghìn người Việt)—bị lừa gạt bằng lời hứa về các công việc IT lương cao.

• Giam giữ và Tra tấn: Khi đến nơi, họ bị tịch thu hộ chiếu, bị giam giữ trong điều kiện như nhà tù, và bị buộc phải thực hiện các vụ lừa đảo trực tuyến (lừa đảo tình cảm, đầu tư tiền mã hóa, hay còn gọi là "mổ lợn").

• Chết trong lặng câm: Các báo cáo điều tra và lời kể của nhân chứng sống sót mô tả cảnh tra tấn, đánh đập dã man và cưỡng hiếp. Những người chống cự hoặc không đạt chỉ tiêu bị đánh đập đến chết, bị bán cho các khu tổ hợp khác, hoặc bị bỏ mặc. Các cơ quan nhân quyền quốc tế ước tính có khoảng 100.000 người bị cưỡng bức lao động trong các hoạt động lừa đảo ở Campuchia vào năm 2023.

Công tố viên Mỹ gọi đây là "một trong những hoạt động lừa đảo đầu tư lớn nhất trong lịch sử," với tài sản bị tịch thu lên tới gần 15 tỷ USD (tương đương khoảng 127.271 Bitcoin).

II. "Nhà Nước Bảo Kê": Dấu Ấn Quyền Lực Của Gia Tộc Hun Sen

Bản chất tàn bạo của tội ác này chỉ có thể phát triển mạnh mẽ nhờ một mô hình bảo kê chính trị được xây dựng dưới thời cựu Thủ tướng Hun Sen.

A. Mối Liên Kết Công Khai và Không Thể Chối Cãi

Mối quan hệ giữa Chen Zhi và giới tinh hoa Campuchia không hề bí mật; nó được xây dựng một cách công khai và chính thức:

• Danh hiệu "Lỗi Lạc": Chen Zhi được Chính phủ Campuchia phong tặng danh hiệu Neak Oknha (nhà tài phiệt lỗi lạc)—danh hiệu cao quý chỉ dành cho những người quyên góp lớn cho nhà nước.

• Cố Vấn Quyền Lực: Ông ta từng giữ vai trò cố vấn cho cả cựu Thủ tướng Hun Sen (hiện là Chủ tịch Thượng viện) và con trai ông, Thủ tướng đương nhiệm Hun Manet.

• "Không Thể Đụng Đến": Chuyên gia Jacob Sims thẳng thắn nhận định Chen Zhi là người "không thể đụng đến" (untouchable) tại Campuchia, và Tập đoàn Prince đã hoạt động như một "tổ chức bảo trợ chính" cho đảng cầm quyền CPP.

B. Cơ Chế "Bảo Kê-Rửa Tiền"

Theo các nhà phân tích như Jack Adamović Davies, Campuchia dưới thời CPP đã vận hành như một "kiểu tổ chức bảo kê". Khi các nguồn lợi truyền thống cạn kiệt, các tập đoàn như Prince Holding đã cung cấp nguồn tài chính khổng lồ, đổi lại là:

1. Sự Ưu Ái Chính Trị: Điều kiện đầu tư thuận lợi, các dự án bất động sản và sòng bạc dễ dàng được cấp phép.

2. Sự "Bảo Vệ Tốt" (The Cover-up): Các công ty hợp pháp của Prince Holding (với hơn 77 công ty con) được Mỹ mô tả là bình phong để rửa tiền thu được từ lừa đảo. Số tiền tội phạm được hợp pháp hóa qua bất động sản, du thuyền, và lối sống xa hoa—nuôi dưỡng hệ thống chính trị thân hữu.

Việc giới cầm quyền Campuchia trao danh hiệu, chức vụ và sự bảo vệ pháp lý cho một cá nhân bị cáo buộc là chủ mưu của buôn người và tra tấn đã chứng minh vai trò của chính quyền Hun Sen trong việc tạo ra "trung tâm an toàn" cho tội phạm mạng quốc tế.

III. Lệnh "Giữ Im Lặng" và Thách Thức Pháp Lý Quốc Tế

Trong khi công dân vô tội bị đánh đập đến chết, phản ứng của Chính phủ Campuchia trước cáo trạng của Mỹ đã càng làm dấy lên nghi vấn về sự đồng lõa.

A. Phản Ứng Bao Che của Phnom Penh

Mặc dù có đầy đủ bằng chứng và cáo trạng hình sự từ Mỹ, chính quyền Campuchia vẫn giữ thái độ chối bỏ trách nhiệm:

• Campuchia khẳng định họ "không cáo buộc Prince Holding Group hoặc Chen Zhi làm điều sai trái".

• Các chỉ đạo trong nội bộ Campuchia cho thấy lệnh "giữ im lặng" về quy mô tội ác và vai trò của Chen Zhi, nhằm bảo vệ uy tín của gia tộc Hun Sen và mô hình kinh tế thân hữu. Điều này làm gia tăng nghi ngờ về việc Hun Sen đã ra lệnh bao che tội phạm để bảo vệ lợi ích cá nhân và đảng phái.

B. Áp Lực "Nhà Nước Mafia" và Rạn Nứt Khu Vực

Quyết định trừng phạt của Mỹ và Anh (đóng băng tài sản ở London) là động thái trực tiếp buộc giới tinh hoa Campuchia phải chịu trách nhiệm.

• Các cáo buộc rửa tiền và buôn người đã khiến mô hình quyền lực của Hun Sen bị ví như một "nhà nước mafia" trên trường quốc tế.

• Nguy cơ Địa Chính Trị: Vụ việc gây căng thẳng nghiêm trọng trong ASEAN. Các phân tích đề cập đến nguy cơ Thái Lan (Bangkok) phát lệnh truy nã quốc tế đối với Hun Sen liên quan đến các tài liệu mật, biến khủng hoảng hình sự thành đối đầu chính trị-pháp lý giữa hai quốc gia láng giềng.

• Ảnh hưởng của Trung Quốc: Toàn bộ sự việc cũng đặt dấu hỏi về tính chính danh của quyền lực ngầm tại Campuchia, nơi các tập đoàn gốc Trung Quốc phát triển mạnh dưới sự bảo trợ chính trị.

Tóm lại, vụ án Chen Zhi không chỉ là một vụ lừa đảo mạng, mà là một cuộc khủng hoảng chính trị phơi bày sự đổi chác kinh tế-chính trị, nơi mạng sống của hàng chục nghìn người vô tội đã bị mang ra đánh đổi để lấy sự bảo kê và làm giàu cho giới cầm quyền Campuchia. Mạng lưới này không chỉ là tội phạm mạng; nó là tội phạm nhà nước.

Dự án báo chí về tội phạm có tổ chức và tham nhũng (OCCRP) dựa trên số liệu bất động sản Dubai cho biết, Zhu - giám đốc điều hành của tổ chức tội phạm có quy mô lớn bậc nhất châu Á, đã mua ít nhất 29 bất động sản hạng sang ở Dubai, còn vợ ông ta mua 5 căn hộ cao cấp ở London.

Zhu bị đưa vào danh sách trừng phạt mà Bộ Tài chính Mỹ và Bộ Ngoại giao Anh công bố ngày 14/10. Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc Zhu là một phần của “đế chế lừa đảo và rửa tiền trị giá hàng tỷ đô la” – Tập đoàn Prince.

Giới chức Anh cáo buộc Zhu "đã và đang tham gia hoạt động của các trung tâm lừa đảo ở Campuchia, bao gồm thông qua Tập đoàn Jin Bei".

Theo đăng ký ở Campuchia, Zhu là chủ tịch và chủ sở hữu của Tập đoàn Jin Bei, bao gồm nhiều công ty con. Chính quyền Mỹ cáo buộc Tập đoàn Jin Bei sở hữu một chuỗi sòng bạc tổ chức nhiều hoạt động lừa đảo.

Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc Tập đoàn Jin Bei thực hiện "một trong những hoạt động khét tiếng nhất thuộc sở hữu của Tập đoàn Prince" liên quan đến lừa đảo, tống tiền và lao động cưỡng bức. Bộ Tài chính Mỹ cho biết, Zhu còn bị cơ quan thực thi pháp luật Trung Quốc truy nã vì các cáo buộc liên quan đến rửa tiền.

Tập đoàn Prince bị coi là một phần của ngành công nghiệp tội phạm đang bùng nổ ở Đông Nam Á, sử dụng "các chiêu trò tinh vi như dụ dỗ nạn nhân vào các mối quan hệ tình cảm giả mạo, để lừa đảo trên quy mô lớn", Bộ Ngoại giao Anh cho biết.

Giới chức Anh và Mỹ cáo buộc Chen Zhi - chủ tịch Tập đoàn Prince, là nhân vật cầm đầu mạng lưới lừa đảo và rửa tiền, kiểm soát "các khu phức hợp lừa đảo sử dụng lao động cưỡng bức trên khắp Campuchia, nơi lao động buộc phải thực hiện các vụ lừa đảo quy mô lớn".

Hiện vẫn chưa rõ tung tích của Chen. Theo cáo trạng, đối tượng này có quốc tịch Trung Quốc, Campuchia, Vanuatu, St. Lucia và Síp, và thường xuyên sống ở Anh.

Chính quyền Anh cho biết đã đóng băng 19 bất động sản ở London do Chen Zhi và các đồng phạm sở hữu, bao gồm một biệt thự trị giá 16 triệu USD và một tòa nhà văn phòng trị giá 133 triệu USD.

Chính quyền Anh và Mỹ cũng trừng phạt một số người mà xác định là cộng sự của Chen Zhi, trong đó có Zhu.

Zhu nhập quốc tịch Campuchia từ năm 2017 và đổi tên thành "Zhu Jack". Sau đó, ông ta nhập quốc tịch Síp vào tháng 9/2018 cùng với vợ là Wang Xiaoyan. Năm ngoái, Chính phủ Síp được nói là đã thu hồi hộ chiếu của Zhu cùng vợ con, sau cuộc điều tra do Bộ Nội vụ nước này thực hiện.

Chính quyền Síp không trả lời đề nghị cung cấp thêm thông tin về cuộc điều tra hoặc xác nhận việc thu hồi quốc tịch.

Hồ sơ UAE cho thấy Zhu cũng là cư dân của Dubai. Ông ta được ghi nhận đã xuất cảnh khỏi nước này lần gần đây nhất vào tháng 5 năm nay.

OCCRP dẫn dữ liệu về quyền sở hữu và hợp đồng thuê nhà tại Dubai cho biết, Zhu đã mua ít nhất 29 bất động sản tại Dubai, hầu hết trong thời gian từ năm 2019 - 2022. Số bất động sản Dubai thuộc sở hữu của Zhu gồm 2 tầng của tòa Creek Rise Tower 2, một khu căn hộ cao cấp tại cảng Dubai Creek. Zhu cũng đã mua ít nhất một căn trong dự án The Dubai Creek Residences.

Zhu cũng đã mua ít nhất 10 căn hộ tại HDS Tower - tòa nhà văn phòng hạng sang gần bến du thuyền Dubai, cùng các căn hộ văn phòng tại tòa nhà văn phòng nghệ thuật Tamani nhìn ra tòa nhà Burj Khalifa mang tính biểu tượng của Dubai.

Hầu hết các giao dịch mua bất động sản của Zhu được thực hiện từ năm 2019 - 2022, sau khi người này trở thành chủ tịch của Tập đoàn Jin Bei năm 2018.

Trong khi đó, Wang Xiaoyan – vợ của Zhu, là cổ đông chi phối của một công ty tại Anh có tên là Fuheng Wang Group Ltd, công ty đã mua ít nhất 5 bất động sản hạng sang tại London từ năm 2021 - 2022. Wang vẫn sở hữu các bất động sản này, và có vẻ chúng không nằm trong số những bất động sản bị chính quyền Anh đóng băng.

Các bất động sản của Wang có tổng giá trị ít nhất 6 triệu USD, bao gồm các căn hộ trên tầng 59 của tòa nhà Landmark Pinnacle ở Canary Wharf. Wang cũng đã mua 3 căn hộ trong một dự án phát triển nhà gần nhà máy điện Battersea cũ.

Nhiều nhánh con

Theo ước tính của Chính phủ Mỹ, người dân Mỹ thiệt hại khoảng 10 tỷ USD vào các trang web lừa đảo có trụ sở tại Đông Nam Á trong năm 2024.

Bộ Tư pháp Mỹ đã tịch thu tổng cộng 15 tỷ USD bitcoin, cho biết đây là "vụ tịch thu lớn nhất từ trước đến nay".

Trong bản cáo trạng, Bộ Tư pháp cho biết Tập đoàn Prince đã nhận được hỗ trợ từ các mạng lưới ở Mỹ, bao gồm mạng lưới có tên là "Brooklyn Network", hoạt động ở khu vực New York.

Các công tố viên cáo buộc Brooklyn Network đã "hỗ trợ âm mưu lừa đảo đầu tư do những kẻ lừa đảo thực hiện tại Khu phức hợp Jinbei của Tập đoàn Prince ". Các nạn nhân nghĩ rằng họ đang đầu tư hợp pháp, nhưng thực tế đã gửi tiền vào tài khoản của các công ty do Brooklyn Network kiểm soát.

Đó chỉ là một mắt xích trong "mạng lưới phức tạp gồm hơn 100 công ty vỏ bọc và công ty mẹ trên toàn thế giới" mà Tập đoàn Prince sử dụng để rửa tiền bất hợp pháp, Bộ Tài chính Mỹ cho biết.

Giới chức Mỹ khẳng định, Tập đoàn Prince kiểm soát các công ty vỏ bọc ở Quần đảo Virgin thuộc Anh, Quần đảo Cayman, Mauritius, Đài Loan (Trung Quốc), Hong Kong (Trung Quốc), và Singapore.

Trong số những người bị Mỹ và Anh trừng phạt còn có Wang Guodan, còn gọi là Vương Hoa Hồng, đóng vai trò giám sát các khoản đầu tư của Tập đoàn Prince tại Palau. Một cuộc điều tra do OCCRP thực hiện năm 2022 xác định Wang đã giúp một ông trùm hội tam hoàng khét tiếng xây dựng quan hệ với một cựu tổng thống của Palau.

Mỹ xác định mạng lưới của Tập đoàn Prince trải rộng khắp thế giới, nhưng trung tâm đặt tại Campuchia, với các hoạt động trộn lẫn giữa bất hợp pháp và hợp pháp