David Suzuki | DCVOnline

Cách phân tích của ông để rút khỏi thỏa thuận Paris là lỗi thời và sai. Nay Mỹ tự tạo con đường đơn độc của mình trong gông cùm của than đá và dầu khí.

Tổng thống Mỹ Donald Trump | “Rút khỏi thỏa thuận lịch sử này, Trump sẽ gây nhiều thù hơn có bạn.” Nguồn: Pablo Martinez Monsivais / AP

Kể từ ngày đầu tiên ra ứng cử, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump luôn hô hào: ông là một doanh nhân. Ông hiểu kinh tế. Ông biết nghệ thuật đi buôn. Tuần này, với quyết định rút Mỹ khỏi hiệp định Paris, ông Tổng thống đã đưa ra lý do mạnh để bác bỏ những gì ông hô hoán trước đây.

Lý do căn bản ông đưa ra là ông chọn kinh tế trước môi trường, và nền kinh tế nhiên liệu dầu khí là ưu tiên hàng đầu – đã lỗi thời và sai lầm. Các quốc gia trên thế giới đã thu hoạch kết quả của năng lượng sạch, và đang xác định lại nền kinh tế và các nguồn năng lượng của họ cho phù hợp thời đại. Tuy nhiên đi theo giả thuyết sai lầm “than sạch”, khí đốt tự nhiên và các loại dầu khí khác là tốt hơn việc bảo toàn năng lượng và dùng năng lượng sạch, Mỹ đang tạo con đường đơn độc, riêng cho mình.

Tổng thống Hoa Kỳ bác bỏ thoả thuận hiện tại:

“Chúng tôi sẽ rút ra khỏi thoả thuận Paris, nhưng chúng tôi sẽ bắt đầu đàm phán và chúng tôi sẽ xem liệu chúng tôi có thể có được một thỏa thuận công bằng không”

Một số lãnh đạo thể giới (Đức, Pháp, v.v.) đã trả lời “Không có gì trong thoả thuận Paris có thể đàm phán lại.”

Khái niệm năng lượng sạch và năng lượng tái tạo sẽ tạo ra sức mạnh cho hành tinh của chúng ta trong nhiều thế hệ tương lai không phải là những tu từ. Mức độ thay đổi khí hậu do con người gây ra – và sự phát triển kinh tế nhanh chóng thúc đẩy sự gia tăng các nguồn năng lượng tái tạo – làm cho nó trở thành một thực tế.

Nếu chính quyền Hoa Kỳ không sẵn sàng tiến về phía trước, thì vẫn có hàng trăm quốc gia khác sẽ làm như vậy.

California đã là khu vực lãnh đạo thế giới về chính sách khí hậu. Texas đang nhanh chóng phát riển năng lực năng lượng gió. Tại Đức, năng lượng sạch đã trở thành một phong trào, tập trung vào hàng nghìn dự án quy mô nhỏ trong chương trình Energiewende. Tại Scotland, sản lượng gió đã tăng 81% trong năm qua, và tháng 3 năm nay, nó sản xuất đủ năng lượng để đáp ứng 136% nhu cầu năng lượng dùng trong tất cả các nóc gia ở đó. Đây chỉ là vài ví dụ.

Sự rút lui của Mỹ không có nghĩa là người Mỹ và giới đầu tư Mỹ sẽ ngồi yên. Có những cơ hội kinh tế đáng kể trong khu vực năng lượng tái tạo. Chỉ riêng ngành công nghiệp năng lượng mặt trời của Mỹ đã tạo ra 1 trong 50 việc làm mới. Trên toàn thế giới, gần 10 triệu người đã làm việc trong lĩnh vực năng lượng tái tạo. Xuất cảng công nghệ sạch toàn cầu đã tăng gấp đôi trong khoảng thời gian từ năm 2008 đến năm 2015, vượt qua 1,15tn USD mỗi năm. Ngay cả các tập đoàn khổng lồ của Mỹ – từ Apple và Google đến Walmart, và cả tập đoàn dầu mỏ Exxon Mobil – ủng hộ thỏa thuận Paris.

Phúc lợi về mặt kinh tế đã quá rõ. Vậy những ý nghĩa chính trị của quyết định này là gì?

Bằng cách rút khỏi thỏa thuận lịch sử này, Trump sẽ tạo ra nhiều thù hơn bạn.

Kết quả thăm dò của Đại học Yale về Khí hậu Thay đổi trong Khảo sát Ý Người Mỹ (American Min – được tiến hành sau cuộc bầu cử 2016) cho thấy 73% cử tri đã bầu cho Trump (những người ủng hộ ông!) muốn Hoa Kỳ sử dụng nhiều năng lượng tái tạo hơn. Gần đây nhất là ngày 7 tháng 5, một nhóm đảng viên Cộng hòa nhỏ nhưng ngày càng gia tăng đã chấp nhận thực tế của sự nóng lên toàn cầu, và có hành động để nhấn mạnh vấn đề này trong Quốc hội.

Ở những nơi khác trên thế giới, 195 quốc gia và Liên minh châu Âu đã ký Hiệp định Paris, trong đó 147 nước đã phê chuẩn. Chỉ có Nicaragua và Syria đã không ký.
Khi tin tức về việc Mỹ có thể rút lui đến Liên Hợp Quốc, trang Twitter của UN đã viết:

“Không thể phủ nhận hiện tượng biến đổi khí hậu. Không thêt chặn đứng sự biến đổi khí hậu. Các giải pháp cho vấn đề khí hậu cung cấp những cơ hội không thể so sánh được.”

Một bản tin của tờ Globe and Mail cho thấy, ngay cả các công ty dầu khí như ExxonMobil, BP và Shell cũng nghĩ rằng Mỹ nên ở lại với thoả thuận Paris.

Sự rút lui này là một quyết định tồi của một quốc gia đáng lý phải lãnh đạo tiến trình chuyển đổi sang một tương lai sạch hơn – không chỉ vì tầm vóc của nó là một cường quốc kinh tế quốc tế mà còn vì hồ sơ môi trường của nó không được sạc sẽ cho lắm.

Sau Trung Quốc, Mỹ là nước gây ô nhiễm khí nhà kính lớn thứ hai thế giới.

Đáp lại, Trung Quốc đã trở thành nhà sản xuất hàng đầu về công nghệ năng lượng mặt trời và đang giảm dấn việc xây dựng điện than.

Hoa Kỳ, trong khi đó, đang bám víu vào ngành công nghiệp than mà lẽ ra phải được dẹp đi từ hàng chục năm trước.

Ngay phía bắc của biên giới Mỹ, ở Canada, nơi tôi sinh sống, tình hình rất tế nhị. Chúng tôi đã gặp phải những sai lầm gần đây như phê duyệt các dự án đường ống dẫn dầu khí, nhưng ít nhất chính phủ của chúng tôi tuyên bố cam kết về một tương lai bền vững, năng lượng sạch. Ở tỉnh bang British Columbia, kết quả bầu cử gần đây thậm chí có thể đảo ngược việc đã chấp thuận một số dự án cơ sở hạ tầng đó.

Nhưng chúng ta chưa phải là đã an toàn. Những hành động này của chính quyền Hoa Kỳ cho thấy các quyền về môi trường – đối với Canada và tất cả các quốc gia trên thế giới – là rất quan trọng, bây giờ hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, trong khi 110 quốc gia trên toàn thế giới có các quyền về môi trường được viết trong hiến pháp của họ, nhưng Canada thì không.
Tôi có khuynh hướng tập trung khyến cáo của tôi về các vấn đề ở Canada như những vấn đề này. Nhưng hôm nay, tôi có lời khuyến cáo Tổng thống Hoa Kỳ:

Sự thay đổi toàn cầu đối với năng lượng tái tạo đang tiến hành. Không ái có thể phủ nhận nó hoặc đi ngược lại. Nó rất tốt cho kinh doanh. Đây không phải là tin giả. Đó là đời sống thực. Và nó đang xảy ra dù có hay không có ông.

Ông tuyên bố rằng ông biết một thỏa thuận tốt khi ông thấy nó. Nhưng ông vừa bỏ qua một thỏa thuận tốt nhất địa cầu từ trước đến giờ.

© 2017 DCVOnline

Cuộc đối đầu giữa Tổng thống Trump với 'quyền lực thứ 4'

 Ông Donald Trump là tổng thống Mỹ đầu tiên công khai bày tỏ bất mãn với báo chí khi còn tại vị, đẩy những tên tuổi lớn trong làng báo chí Mỹ vào thế đối đầu.

“Trong làng báo Mỹ thì New York Times và Washington Post được coi như một trong số các ‘huyền thoại’. Vậy mà Tổng thống Trump đã không ngần ngại ‘tuyên chiến’ với chúng tôi, chỉ trích chúng tôi là tin tức sai trái, giả mạo (fake news). Tuy nhiên, đến nay chúng tôi chưa phải rút lại một bài báo nào hoặc phải đính chính về sai sót nghiêm trọng nào trong các tác phẩm của mình”, ông Will Englund, biên tập viên phụ trách mảng Thời sự châu Á của Washington Post, nói với Zing.vn.

Báo Washington Post, nơi từng phanh phui vụ Watergate ảnh hưởng đến mức Tổng thống Richard Nixon phải từ chức, cũng tạo dấu ấn trong luồng sự kiện về cuộc điều tra mối quan hệ giữa chính quyền Trump với phía Nga. Tờ này chính là nơi đầu tiên tiết lộ việc tướng Michael Flynn nói dối về mối quan hệ và những nội dung trao đổi với người Nga khiến ông này mất chức, trở thành cố vấn an ninh quốc gia có thời gian tại vị ngắn nhất lịch sử (24 ngày).

Trước đó, Washington Post cũng là tờ báo giáng vào chiến dịch tranh cử của ông Trump một đòn mạnh hồi năm 2016 khi công bố đoạn băng mà vị tỷ phú có lời lẽ khiếm nhã với phụ nữ trong một cuộc chương trình ghi hình cách đây hơn 10 năm.

Khi ông Trump trở thành tổng thống Mỹ, giáo sư Charles Lewis (trường Báo chí thuộc Đại học American University, Washington) nói giới truyền thông bao gồm những tên tuổi như Washington Post và New York Times đang trải qua giai đoạn khó khăn chưa từng có trong quan hệ với chính quyền.

Cuoc doi dau giua Tong thong Trump voi 'quyen luc thu 4' hinh anh 2

Giáo sư Charles Lewis là nhà báo nhiều năm kinh nghiệm ở ABC News, CBS,... và là người đồng sáng lập mạng lưới Các nhà báo điều tra toàn cầu (ICIJ), nơi công bố vụ Tài liệu Panama gây chấn động thế giới. Ảnh: CT.

Cuộc chiến chống 'tin tức giả mạo'

Mâu thuẫn giữa báo chí với chính quyền Trump bắt đầu ngay từ ngày đầu sau tuyên thệ về số lượng người dự lễ nhậm chức. Ngay trong ngày đầu tiên, Người phát ngôn Nhà Trắng Sean Spicer đã "tuyên chiến" với báo chí. Giới truyền thông Mỹ hồi tháng 3 như dậy sóng khi biết Nhà Trắng thậm chí cấp thẻ hoạt động báo chí và dự họp báo cho đại diện trang InfoWars, một tờ được coi là "fake news".

Theo giáo sư Lewis, không phải đến thời Tổng thống Trump thì chính quyền mới có những chạm trán nảy lửa với báo chí, mà việc này đã diễn ra từ nhiều chính quyền trước đây. Như việc báo chí phơi bày những mặt trái của cuộc chiến Iraq, vụ Watergate, Chiến tranh Việt Nam... Ngay cả Tổng thống Obama là người hoà nhã và thân thiện với báo chí nhưng chính quyền của ông cũng từng khởi kiện nhiều tờ báo.

Tuy nhiên, cuộc đụng độ giữa ông Trump với giới truyền thông lần này được cho là chưa bao giờ xảy ra trước đây, khi một tổng thống đương nhiệm công khai bày tỏ thái độ với báo chí. Ông Trump thậm chí còn doạ bỏ luôn họp báo ở Nhà Trắng và chỉ phát báo cáo.

Một đại diện tổ chức chính sách thân với đảng Cộng hoà nói với Zing.vn rằng: "Tờ New York Times vài ngày trước công khai người mà Trump bổ nhiệm phụ trách các vấn đề Iran ở CIA. Chúng tôi tôn trọng việc đưa tin nhưng đồng thời thắc mắc liệu các thông tin có hoàn toàn phục vụ lợi ích cộng đồng hay không? Khi tên tuổi của người bị công bố thậm chí có thể ảnh hưởng đến tính mạng của họ và cản trở công việc của chính quyền".

Trước đó, cũng chính New York Times đã đăng ảnh những vật liệu còn sót lại trong vụ đánh bom trong vụ khủng bố ở nhà thi đấu Manchester cuối tháng 5 khiến tình báo Anh nổi giận, đe doạ ngưng chia sẻ thông tin với tình báo Mỹ. Điều này khiến Tổng thống Trump lên tiếng đe doạ truy tìm và trừng phạt người rò rỉ thông tin cho báo chí.

Khi tổng kết những thành tựu 100 ngày của Tổng thống Trump, Nhà Trắng cũng chỉ trích các báo chỉ tập trung vào những thiếu sót hoặc những điều tổng thống chưa thực hiện; mà không để ý tới những chỉ số tích cực mà chính quyền Trump đã đạt được như các con số ấn tượng về sắc lệnh hành pháp được ban hành...

Cuoc doi dau giua Tong thong Trump voi 'quyen luc thu 4' hinh anh 3

Bên trong văn phòng của báo Washington Post ở thủ đô Washington D.C. Ảnh: CT.

Ngăn chặn thông tin giả mạo

Đối mặt với chính quyền khác lạ nhất trong lịch sử, đại diện báo Washington Post cho biết số lượng độc giả đăng ký (subscription) của họ tăng đột biến. "Do vậy nhóm nội dung chuyên về các vấn đề trong nước của chúng tôi, đặc biệt là về an ninh quốc gia, phải tăng cường độ làm việc vì đây là nội dung mà độc giả quan tâm rất nhiều", nhà báo Englund nói.

Bên cạnh đó, một nhóm "chuyên trách" về nội dung được đưa vào vận hành chuyên nghiệp và đưa ra một mục trên báo chính là nhóm "đối chứng" (fact checking) các nội dung mà tổng thống và các quan chức chính quyền đưa ra. Điển hình là trang PolitiFact là nơi thường cung cấp những thông tin kiểm chứng trong các phát biểu của Tổng thống Trump từ khi tranh cử đến nay.

Nhóm kiểm chứng ở Washington Post hiện gồm 2 người chuyên kiểm chứng và một kỹ thuật viên video sản xuất các video. Họ có nhiệm vụ tìm kiếm và phân tích những nội dung chưa chính xác trong tuyên bố của Tổng thống Trump cũng như các quan chức khác trong chính quyền.

Cuoc doi dau giua Tong thong Trump voi 'quyen luc thu 4' hinh anh 4

"Tổng thống Trump là người rất tự tin và ông chắc chắn rằng những điều mình nói ra đều đúng. Nhưng rất nhiều tuyên bố của ông không như vậy. Chúng tôi đã kiểm chứng và thấy một tỷ lệ đáng kể bị sai sót về số liệu hoặc bản chất vấn đề", Glenn Kesler, thành viên trong nhóm cho biết.

Theo người này, tỷ lệ sai sót thấp hơn nhiều trong những phát biểu của bà Hillary Clinton. Điều này có thể hiểu được do bà Clinton là chính trị gia chuyên nghiệp nên các tuyên bố luôn được chuẩn bị kỹ lưỡng. Hoặc trong một số nội dung khác, bà trình bày vấn đề một cách kỹ thuật hoặc tạo ra nhiều cách hiểu khiến việc đo lường cũng khó khăn hơn.

Tuy nhiên, nhóm kiểm chứng của Washington Post khẳng định họ không nhắm vào Tổng thống Trump mà còn là các quan chức đảng Cộng hoà, Dân chủ và các đảng nhỏ khác. "Như gần đây mọi người rất quan tâm việc Tổng thống Trump quyết định không tiếp tục tham gia Thoả thuận Paris về biến đổi khí hậu. Đảng Cộng hoà và Dân chủ đều có chương trình nghị sự riêng để ủng hộ hoặc chống đối quyết định này. Chúng tôi phải theo dõi cân bằng ở tất cả các bên", ông Kessler nói.

Trong khi đó, Giáo sư Lewis thừa nhận cuộc đối đầu giữa Tổng thống Trump và báo chí sẽ vẫn tiếp diễn và thực sự chúng tôi chưa có giải pháp nào.

"Những tờ báo uy tín như New York Times hay Washington Post vẫn tiếp tục sứ mệnh của họ là tường thuật một cách khách quan. Còn các học giả như chúng tôi đang tích cực triển khai những chương trình nâng cao khả năng phân biệt, đánh giá cho độc giả về thông tin sai trái và thông tin chính xác. Các mạng xã hội như Facebook cũng đã vào cuộc khi tuyên bố loại bỏ các nội dung fake news. Đây sẽ là một chặng đường dài và cần sự chung sức".