Các chuyên mục 
GETTY IMAGESHà Nội đứng thứ 12 trong số những thủ đô ô nhiễm nhất thế giới, trong khi đó Việt Nam đứng vị trí 17 trong những nước ô nhiễm nhất thế giới theo World Air Quality Report của AirVisual.Báo cáo trên được dựa trên dữ liệu của năm 2018 do AirVisual tổng hợp.
Các chỉ số cũng có thấy xu hướng ô nhiễm không khí lan rộng ở các nước châu Á, nghiêm trọng nhất là các nước Nam Á như Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh.
Tất cả các xếp hạng này dựa trên chất lượng không khí trung bình mỗi năm.
Ô nhiễm không khí: dân kiện được chính quyền?
Đất nước VN 'tiến bộ' sao dân vẫn quyết ra đi?
Vì có sự khác nhau giữa các quốc gia này về mật độ các trạm đo và tính minh bạch của dữ liệu, các số liệu thống kê phải được cân nhắc một cách thận trọng. Nhưng chúng chắc chắn chỉ ra xu hướng chung.
Các thủ đô ô nhiễm nhất thế giới
Đánh giá theo tỷ số trung bình PM2.5 hàng năm
Ô nhiễm ở khu vực thành thị thường do nhiều yếu tố khác nhau - chủ yếu là giao thông, nhà máy điện đốt nhiên liệu hóa thạch và các ngành công nghiệp nặng.
Điều khác biệt giữa Trung Quốc với Ấn Độ là ở Ấn Độ vẫn còn rất nhiều tình trạng đốt rơm rạ khi nông dân muốn dọn sạch cánh đồng của họ. Việc đốt đồng thường diễn ra vào mùa thu.
Những quốc gia ô nhiễm nhất thế giới
Phân loại theo tỷ lệ PM2.5 trung bình hàng năm
Tình trạng này y hệt những gì đã diễn ra ở Việt Nam trong những tháng vừa qua. "Trong đợt ô nhiễm gần đây, nguyên nhân chính dường như là do đốt rơm rạ," trợ lý giáo sư Thomas Smith của Trường Kinh tế Luân Đôn nói với BBC.
"Đó là một điều mà Trung Quốc đã giải quyết. Tất cả việc đốt rơm rạ đã bị cấm, chấm dứt hoàn toàn."
"Và bạn không thể đánh giá thấp tác động của việc đốt rơm rạ - mặc dù mọi người thường chỉ nghĩ về ô tô và công nghiệp nặng là nguyên nhân."
Nhưng tình hình của thủ đô Ấn Độ cũng giống như Hà Nội, trở nên tồi tệ hơn bởi không khí lạnh mùa đông lạnh, tù đọng hơn, khiến các bụi mịn ô nhiễm đọng lại, trở nên tồi tệ hơn.
Giáo sư Smith cũng chỉ ra rằng "trong khi Ấn Độ chủ yếu có thái độ phản ứng, Bắc Kinh đã có xu hướng chủ động và phòng ngừa hơn để cố gắng ngăn chặn các vấn đề xảy ra ngay từ đầu".
GETTY IMAGESÔ nhiễm tác động lên sức khoẻ ra sao?
Mức độ ô nhiễm được phân loại bằng cách đo mức độ các hạt nguy hiểm trong không khí. Kết quả sau đó được phân loại theo thang điểm từ tốt đến nguy hiểm.
"Tác động của ô nhiễm là khác nhau đối với mỗi người," Tiến sĩ Christine Cowie của Đại học New South Wales giải thích.
"Một số người phàn nàn về việc khó chịu ở mắt, cổ họng, bị nặng thêm các triệu chứng khò khè ở cổ họng và hen suyễn. Ho chắc chắn cũng là một triệu chứng rất phổ biến - ngay cả ở những người không bị hen.
"Và tất nhiên là những người già bị bệnh, những người rất trẻ và những người mắc các bệnh về đường hô hấp đã có từ trước hay các vấn đề về tim."
Bà giải thích rằng ngay cả việc tiếp xúc với không khí có mức độ không tốt cho sức khoẻ hay mức độ tệ hơn có thể gây ra cơn hen suyễn hoặc làm tăng nguy cơ đột quỵ. Tiếp xúc càng lâu, rủi ro càng lớn.
Và các cách để bảo vệ bản thân thì khá hạn chế.
Chỉ số Chất lượng Không khí
Thang đánh giá chỉ số PM2.5 và ảnh hưởng của nó đến sức khỏe
Có lời khuyên nên ở trong nhà, giảm tập thể dục và đeo khẩu trang - nhưng ở nhiều nơi nghèo hơn trên thế giới, không có lựa chọn nào trong số này thực sự hiệu quả với người thường.
"Đó là không khí độc hại", David Taylor, giáo sư về thay đổi môi trường nhiệt đới tại Đại học Quốc gia Singapore, nói.
"Nó hẳn phải rất khó chịu - đặc biệt là nếu bạn phải làm việc bên ngoài và nếu bạn phải làm những công việc đòi hỏi khá nhiều năng lượng."
Ô nhiễm không khí cứ để dân tự lo?
Hãy bỏ than đi, Tổng thư ký LHQ cảnh báo Châu Á
"Nó giống như tập thể dục cường độ cao khi bạn đi đơn thuần đi dạo bên ngoài. Và tùy thuộc vào loại ô nhiễm, có khi bạn cũng có thể ngửi thấy nó trong không khí."
Châu Âu hoặc Mỹ thì sao?
Ngày nay, mức độ ô nhiễm ở Châu Âu, Úc và Mỹ thấp hơn đáng kể so với những gì các nước châu Á đang phải chịu.
Nhưng không phải lúc nào cũng như vậy. London từng bị ô nhiễm trầm trọng trong phần lớn thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.
Cuối năm 1952, tình trạng khói mù mịt còn được gọi là Great Smog bao phủ London một lớp không khí ô nhiễm độc hại dày đặc, khiến thành phố gần như bế tắc trong nhiều ngày. Hàng ngàn người đã chết.
Nhập khẩu không khí đóng chai từ TQ cho gia đình lãnh đạo
Không khí sạch đóng chai thật ra là gì?
Sản phẩm không khí sạch đóng chai đã xuất hiện cách đây vài năm và được người dân một số nước có không khí ô nhiễm như Ấn Độ, Trung Quốc mua về sử dụng.
Tại Việt Nam, sản phẩm này đã thâm nhập thị trường và được nhiều người tìm mua thời gian gần đây, nhất là khi không khí TP.HCM và Hà Nội trở nên ô nhiễm nặng.
Không bán rầm rộ trên chợ mạng như các sản phẩm khác, không khí sạch đóng chai được phân phối bởi một đơn vị duy nhất - Công ty Vitality Air Việt Nam - cũng là thương hiệu không khí sạch được bán trên thế giới hiện nay.
Tại website của công ty này, lý do người dân nên mua không khí sạch về sử dụng là bởi báo cáo của nhóm nghiên cứu đến từ Đại học British Columbia, Canada (UBC) tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội Tiến bộ khoa học Mỹ đầu tháng hai nhấn mạnh: hệ quả của ô nhiễm không khí làm 5,5 triệu người chết mỗi năm. Ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây tử vong cao thứ tư trên toàn cầu và đến nay, ô nhiễm môi trường là nguyên nhân gây bệnh hàng đầu.
Theo báo cáo trên trang National Post, người dân Trung Quốc đang phải sống trong môi trường ô nhiễm tới mức báo động đỏ nên đổ xô đi mua không khí sạch đóng chai của công ty này với giá khoảng 100 nhân dân tệ/chai (tương đương gần 350.000 đồng/chai). Lô hàng đầu tiên của Vitality xuất sang Trung Quốc với số lượng 500 chai đã được bán hết chỉ trong vòng bốn ngày.
Theo quảng cáo, để có không khí sạch là cả một quy trình sản xuất dài. Đầu tiên, công ty lên núi Rocky (Canada) để tìm lượng không khí sạch nhất - không khí nơi đây đã được kiểm tra độ tinh khiết ở phòng kiểm định không khí địa phương. Sau đó, nhà sản xuất sử dụng công nghệ nén khí sạch để chứa không khí rồi trở lại nhà máy, đưa không khí sạch này vào chai. Trong các chai không khí sạch này có 78% ni-tơ, 21% ô-xy và chỉ 1% các loại khí khác. Tổng dung tích mỗi chai chứa khoảng 7,7 lít không khí.
Sản phẩm bán kèm mặt nạ thở và số lần hít thở lên đến 150 lần. Trên mỗi sản phẩm có ghi các dòng chữ: hỗ trợ trong các trường hợp “chuẩn bị trước kỳ thi”, “hồi sức”, “luyện tập” và cũng nhấn mạnh rằng sản phẩm không phải để “chăm sóc, điều trị hoặc ngăn ngừa bất cứ loại bệnh tật hay triệu chứng rối loạn nào”.
Giáo sư - tiến sĩ khoa học Lê Huy Bá, nguyên viện trưởng Viện khoa học công nghệ và Quản lý môi trường, cho rằng không khí sạch là cách gọi người bán sử dụng cho mới lạ để thu hút người mua chứ thật sự các bình không khí sạch này cũng giống các bình ô-xy, ô-xy cao áp được sử dụng tại bệnh viện để hỗ trợ bệnh nhân trong những trường hợp cấp cứu bệnh nhân có vấn đề về chức năng hô hấp; dùng ở những đám cháy hoặc dùng khi vận động thể thao quá nhiều hoặc ở các vị trí quá cao có không khí loãng.
Nếu gõ từ khóa “không khí sạch đóng chai”, bạn sẽ thấy rất ít đơn vị bán, nhưng nếu gõ từ khóa “bình ô-xy mini”, “ô-xy cao áp”, “bình ô-xy y tế”… sẽ hiện ra rất nhiều, đầy rẫy trên chợ mạng với giá 150.000 - 1.050.000 đồng/bình, tùy thể tích.
Không khí sạch đóng chai hoặc các bình ô-xy này không thật sự cần thiết và phổ biến trong môi trường, điều kiện khí hậu tại Việt Nam. Mặc dù thời gian qua tại TP.HCM và Hà Nội có những ngày ô nhiễm không khí cao, nhưng sự ô nhiễm này chỉ xảy ra trong một thời gian ngắn, sau một đêm hoặc sau một trận mưa thì không khí lại trở về trong lành.
Người dân khi ra đường có thể đeo khẩu trang than hoạt tính, khẩu trang đạt chuẩn N95, N99 để ngừa bụi mịn hoặc đeo hai lớp khẩu trang y tế thông thường, ở giữa lót thêm lớp khăn giấy. Còn khi ở trong phòng, các chức năng của máy lạnh, máy lọc không khí cũng có thể làm sạch không khí, không cần thiết phải mua các bình không khí sạch về xả trong phòng cho không khí trong lành. Việc mua các bình này chủ yếu chỉ làm lợi cho người buôn bán chứ không thực sự giúp ích cho những người đang khỏe mạnh.
Ngoài ra, việc sử dụng sản phẩm này tại nhà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cháy nổ. Để thuận tiện cho việc vận chuyển, nhà sản xuất thường nén ô-xy với áp suất rất cao để giảm thể tích và chứa được trong các bình nhỏ. Áp suất cao này gặp nhiệt độ nóng, vỏ bình bị rò rỉ, nếu va chạm mạnh sẽ dễ gây cháy nổ.
(Theo Phụ nữ TP.HCM)
Ô nhiễm không khí Hà Nội kéo dài, bụi mịn có thể đi thẳng vào nang phổi, vào máu gây bệnh ung thư
Trong không khí ở Hà Nội tồn tại bụi mịn PM2.5 có thể vào thẳng vào nang phổi, đi trực tiếp vào máu gây bệnh, thậm chí ung thư.
Thời tiết lạnh cùng tình trạng ô nhiễm không khí kéo dài khiến sức khỏe nhiều dân bị ảnh hưởng.
Xem Video: Mách cách chống chọi với ô nhiễm không khí
Người già, trẻ nhỏ liên tục nhập viện
Từ 8/12 đến 15/12, người Hà Nội liên tục chịu nhiều đợt ô nhiễm không khí lên mức đỉnh điểm. Chỉ số đo chất lượng không khí AQI luôn duy trì ở ngưỡng tím (rất xấu), có lúc vượt mức tím lên ngưỡng ô nhiễm cao nhất – ngưỡng nâu (nguy hại). Mức này cảnh báo tình trạng ô nhiễm không khí ảnh hưởng tới sức khỏe của tất cả người dân, khuyến cáo mọi người hạn chế ra ngoài, giảm hoạt động mạnh.
Khắp nơi ô nhiễm tăng, khói bụi, khí thải bị “mắc kẹt” nhưng không thể phát tán do hiện tượng nghịch nhiệt, khiến bầu trời như luôn có sương mù bao quanh. Sức khỏe của người dân cũng vì thế mà ảnh hưởng nghiêm trọng. Đặc biệt là nhóm người già, trẻ em và người có tiền sử mắc các bệnh về hô hấp mãn tính liên tục phải nhập viện do mắc các vấn đề về sức khỏe.
Tại bệnh viện Lão khoa Trung ương, theo TS. BS trần Quang Thắng – Trưởng khoa Cấp cứu và đột quỵ, thời gian vừa qua, lượng bệnh nhân nhập viện cấp cứu tại đây tăng. Tuần vừa qua, trung bình mỗi ngày khoa tiếp nhận 30 – 35 ca cấp cứu, tăng 1,5 lần so với ngày thường.
Tương tự tại bệnh viện Nhi Trung ương, TS. BS Đỗ Mạnh Hùng – Trưởng phòng Truyền thông và chăm sóc khách hàng cho biết, hiện số bệnh nhi nhập viện do thời tiết giá lạnh và tình trạng ô nhiễm môi trường tuy không nhiều đột biến, nhưng có phần tăng hơn so với ngày thường.
bệnh viện Phổi Trung ương, do thời tiết lạnh kéo dài, chất lượng không khí thấp nên các bệnh nhân nhập viện do mắc các bệnh về hô hấp tăng. Tuy nhiên, số lượng hiện tại chưa thể thống kê.
Theo Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường, tình trạng ô nhiễm không khí thời gian tới tại Hà Nội tiếp tục duy trì ở ngưỡng xấu. Dự kiến, 3-4 hôm tới, khi thời tiết có mưa, khói bụi, khí thải “mắc kẹt” có cơ hội được phát tán, chất lượng không khí tại Hà Nội mới được cải thiện.
Bụi mịn vào thẳng máu, có thể gây ung thư
Các chuyên gia cho biết, không khí Hà Nội hiện nay, ngoài bụi vô cơ, hữu cơ, khí thải, còn tồn tại một dạng bụi đặc biệt khác là bụi mịn. Có 2 loại bụi mịn là PM10 và PM2.5, nhưng nguy hiểm nhất là PM2.5. Đây là những hạt li ti trong không khí, có kích thước 2,5 micron trở xuống, nhở hơn khoảng 30 lần so với sợi tóc người.
Loại bụi này có khả năng len lỏi sâu vào trong phổi, gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người và là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh hô hấp như: viêm phổi, viêm phế quản, hay hen suyễn…
Theo tiến sĩ Đỗ Mạnh Cường - Phòng sức khỏe Môi trường Cộng đồng, Cục Quản lý Môi trường Y tế (Bộ Y tế), ở các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, bụi mịn hầu hết được sinh ra từ khí thải giao thông như: xe máy, ô tô, xe buýt hay từ các loại móc móc nơi công trường xây dựng.
Khi nồng độ bụi mịn trong không khí ngoài trời tăng lên, bầu trời như mờ đi và tầm nhìn bị giảm. tình trạng này cũng tương tự như khi thời tiết có độ ẩm cao hoặc sương mù.
"Độ ẩm tăng lên, không khí ô nhiễm, những hạt bụi siêu mịn sẽ càng dễ dàng vào sâu, đi thẳng vào mô, phế nang phổi và là nguyên nhân gây nên nhiều bệnh lý về hô hấp rất nguy hiểm", tiến sĩ Cường nói.
Bụi mịn cùng khí thải do hiện tượng nghịch nhiệt không thể phát tán khiến bầu trời Hà Nội như có sương mù bao quanh.
Thông tin thêm, BS CKII Nguyễn Ngọc Hồng, Trưởng khoa bệnh Phổi nghề nghiệp, bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, bụi mịn PM2.5 được hình thành từ các chất độc hại như: Cacbon, Sunphua, Nitơ và các hợp chất kim loại khác lơ lửng trong không khí. Các hạt bụi siêu nhỏ này có khả năng vượt qua “hàng rào” bảo vệ của các loại khẩu trang thông thường, đi sâu vào trong phổi, len lỏi trực tiếp vào máu rồi gây độc cho cơ thể.
Loại bụi này cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng viêm đường hô hấp, viêm phổi, phổi tắc nghẽn hay thậm chí là cả ung thư.
“Con người khi hút phải khói bụi này trước mắt có nguy cơ bị sổ mũi, hắt hơi, khó thở, ho, thậm chí kéo dài có thể gây rối loạn đường thở. Với người già, trẻ nhỏ hay người mắc các vấn đề về hô hấp mãn tính, tình trạng có thể nghiêm trọng hơn”, bác sĩ Hồng nói.
Theo BS Hồng, tuy bụi PM2.5 có thể xuyên qua khẩu trang, khó phòng tránh, nhưng nếu đeo khẩu trang người dân có thể hạn chế được bớt sự nguy hiểm của khói bụi độc hại trong không khí.
Ngoài ra, khi ra ngoài người dân cũng cần phải trang bị khẩu trang, mũ nón, kính mắt đầy đủ để tự bảo vệ mình. Nếu không may xuất hiện những dấu hiệu bất thường về sức khỏe như ho, sổ mũi, khó thở… cần nhanh chóng đến cơ sở y tế nơi gần nhất để thăm khám và điều trị, tránh chủ quan khiến bệnh tình ngày càng trầm trọng.
Bộ TN&MT, Bộ Y tế khuyến cáo khẩn
Nhằm bảo vệ sức khỏe cho người dân, ngày 14/12 vừa qua, Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) cùng đưa ra những khuyến cáo.
Theo Tổng cục Môi trường, Bộ TN&MT, chất lượng không khí những ngày qua ở Hà Nội liên tục ở ngưỡng rất xấu, bụi mịn có xu hướng tăng. Trong các ngày từ 7/12 đến 12/12, tại Hà Nội, Việt Trì (Phú Thọ), TP.HCM ghi nhận giá trị trung bình 24 giờ của PM2.5 vượt quá giới hạn cho phép. Tại Hà Nội, có trạm đo được giá trị trung bình 24 giờ của PM2.5 vượt quá giới hạn cho phép gần 2-3 lần.
Do vậy, Tổng cục Môi trường khuyến cáo người dân kể cả học sinh nên hạn chế vận động và tập thể dục ngoài trời, đóng các cửa sổ, cửa ra vào, đeo khẩu trang chống bụi mịn PM2.5 khi ra đường để bảo đảm sức khỏe.
Chất lượng không khí duy trì ở ngưỡng nguy hại, các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên ra ngoài để bảo đảm sức khỏe.
Cũng trong ngày 14/12, Cục Quản lý môi trường (Bộ Y tế) phát đi khuyến cáo hướng dẫn người dân về công tác dự phòng, bảo vệ sức khỏe trước tác động của ô nhiễm không khí.
Cụ thể, Bộ Y tế khuyên người dân thường xuyên theo dõi tình hình chất lượng không khí trên các phương tiện thông tin truyền thông chính thống Bộ TN&MT, Sở TN&MT các tỉnh, thành phố. Hạn chế ra khỏi nhà, vận động tập thể dục, lao động ngoài trời khi chất lượng không khí ở mức xấu. Khi ra đường nên sử dụng khẩu trang đảm bảo chất lượng và đeo khẩu trang đúng quy cách (đảm bảo kín, khít mặt).
Mọi người cần vệ sinh mũi, súc họng sáng tối bằng nước muối sinh-lý, đặc biệt sau khi ra đường. Tra rửa mắt bằng nước muối sinh-lý vào buổi tối trước khi đi ngủ.
Với người hút thuốc lá thì nên bỏ hẳn hoặc hạn chế hút thuốc lá. Với người không hút thuốc lá nên tránh xa khói thuốc lá.
Mọi người nên hạn chế mở cửa sổ, cửa ra vào thời điểm không khí bị ô nhiễm nặng, đặc biệt các gia đình gần đường giao thông, gần khu vực ô nhiễm. Thường xuyên vệ sinh phòng ở và nhà cửa, dọn dẹp thông thoáng môi trường sống.
Hạn chế sử dụng hoặc thay thế sử dụng bếp than tổ ong, củi, rơm rạ bằng bếp điện, bếp từ hoặc bếp ga. Trồng cây xanh trong và quanh nhà giúp ngăn bụi và làm sạch không khí.
Bên cạnh đó, với người có bệnh hô hấp, bệnh tâm phế mạn tính, bệnh tim mạch, suy dinh dưỡng, già yếu, Bộ Y tế lưu ý: Mọi người cần thực hiện các biện pháp dự phòng trên nghiêm ngặt hơn. Hạn chế tối đa đi ra ngoài đặc biệt là vào thời điểm không khí bị ô nhiễm nặng.
Cần tuân thủ và duy trì điều trị theo đơn của bác sĩ chuyên khoa. Nếu có dấu hiệu khó chịu, tăng nặng nên khám ngay tại các cơ sở y tế chuyên khoa. Tăng cường dinh dưỡng nâng cao thể trạng và sức đề kháng.
Trong thời điểm nếu phát hiện mắc các bệnh cấp tính như sốt, viêm mũi họng, phổi phế quản, tim mạch… cần đến khám tại các cơ sở y tế và điều trị kịp thời.
