Ngày 25/4 ông Chang Fu-ning nói với phóng viên BBC ở Đài Loan Cindy Sui qua điện thoại: "Chúng tôi đầu tư 45 triệu đôla xây dựng nhà máy xử lý nước thải. Tất cả thiết bị đo đều đạt tiêu chuẩn Đài Loan.
"Theo tất cả các thử nghiệm của chúng tôi, kết quả cho thấy nước thải đủ tiêu chuẩn do chính phủ đưa ra.
"Nhà máy xử lý nước thải có công suất 45.000 tấn mỗi ngày nhưng hiện nhà máy chỉ thải ra 10.000 tới 12.000 tấn mỗi ngày nên nhà máy chắc chắn có thể xử lý được tất cả nước thải ra. Chúng tôi chưa vượt quá công suất xử lý.
"Đây là hệ thống đánh giá chất lượng nước 24 giờ và chúng tôi cũng có công nhân thường xuyên lấy mẫu nữa."
Ông Chang cũng nói không thể có chuyện đường ống có vấn đề hay bị rò rỉ vì mới chỉ được đưa vào sử dụng hồi tháng Chín năm ngoái.
Theo ông Chang, các quan chức môi trường Việt Nam đã cử đoàn 20 người tới làm việc với nhà máy trong các ngày thứ Năm, thứ Sáu và Chủ Nhật.
"Họ kiểm tra việc xử lý nước thải và hệ thống xả thải và hệ thống kiểm tra chất lượng nước của chúng tôi.
"Chúng tôi kiểm tra chất lượng nước bằng các máy tính trong hệ thống tự động cũng như qua kiểm tra chất lượng nước của công nhân.
Ông Phúc cũng đề nghị chính quyền địa phương "giúp người dân sớm ổn định cuộc sống" và "không được để dân thiếu đói do phải ngừng đánh bắt hải sản."
Nói về vấn đề cá chết trên biển mà ông cho rằng bắt đầu từ hôm 7/4, ông Chang bình luận:
"Có hai nhà máy điện ở đây. Chính quyền không chỉ kiểm tra chúng tôi mà cả hai công ty này nữa. Chúng tôi không phải là nhà máy duy nhất ở đây.
"Các công ty nhỏ không bị kiểm tra. Những công ty lớn như chúng tôi có hệ thống kiểm soát nội bộ.
"Hiện chưa có kết quả kiểm tra của chính quyền nhưng các báo dẫn lời người dân địa phương nói có lẽ [thủ phạm] là chúng tôi vì chúng tôi là nhà máy lớn nhất ở đây.
"Trước khi chính phủ xác định nguyên nhân gây ra vấn đề, tôi không thể nói đó không phải do chúng tôi.
"Nhiều khi được cái nọ thì phải mất cái kia...
"Đương nhiên mình cố gắng trên mọi phương pháp làm theo quy định hiện hành, đạt được tiêu chuẩn, quy định của nhà nước...
"Nhiều khi mình không được cả hai, mình phải lựa chọn.
Nhiều loài cá được người dân nuôi ở hồ nuôi ven biển xã Lộc Vĩnh, huyện Phú Lộc (Thừa Thiên - Huế) chết trắng, dạt bờ. Ảnh, chú thích: Đắc Đức (Congly)
Mẹ Nấm (Danlambao) - Từ ngày 6/4/2016 tình trạng cá chết hàng loạt dọc bờ biển từ Hà Tĩnh đến Quảng Trị được công bố trên nhiều tờ báo. Các cơ quan chức năng mất khá nhiều thời gian để tìm kiếm nguyên nhân.
Hơn 2 tuần sau khi sự cố gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và kinh tế của người dân sinh sống và nuôi trồng thủy sản dọc bờ biển miền Trung, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường, ông Trần Hồng Hà có chỉ đạo:
“Khẩn trương đẩy nhanh tiến độ làm rõ nguyên nhân cá chết hàng loạt ở ven biển miền Trung" trong buổi họp với các đơn vị chức năng của Bộ TNMT." (1)
Trước đó Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Bình cho hay đã có văn bản kết luận nguyên nhân cá chết ở vùng biển ven bờ. Qua phân tích mẫu nước, mẫu cá chết, kết quả cho thấy “cá chết hàng loạt không phải do tác nhân vi khuẩn, virus mà do yếu tố gây độc trong môi trường nước".
Bốn ngày trước khi cá chết lan đến vùng biển Quảng Bình, tại khu công nghiệp Vũng Áng (Hà Tĩnh) xuất hiện cá chết hàng loạt. Kết luận của Trung tâm quan trắc môi trường và bệnh thủy sản miền Bắc (Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1) cho hay cá chết ở Hà Tĩnh do “môi trường nước bị ô nhiễm, có yếu tố gây độc trong môi trường”. (2)
“Từ kết quả nghiên cứu, phân tích chuyên môn, cơ quan chức năng nhận định, yếu tố gây độc trong nước tại biển Vũng Áng được bắt từ nguồn nước thải chưa được xử lý nhưng đổ trực tiếp ra sông, biển, hòa lẫn vào nước biển gây ô nhiễm nguồn nước, làm cá bị ngộ độc, chết hàng loạt.
Kết luận trên cho thấy, có thể dưới tác động của dòng hải lưu Bắc cực - Xích đạo nên nguồn nước ô nhiễm ở Hà Tĩnh bị đẩy vào dọc bờ biển phía nam gây nên hiện tượng cá chết ven biển Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế theo thời gian. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa tìm ra yếu tố cụ thể nào của môi trường nước làm cho cá chết bất thường.” (3)
Trong khi đợi các cơ quan chức năng tìm ra nguyên nhân và có kết luận vì sao cá chết hàng loạt dọc biển miền Trung thì trước đó có thông tin người dân địa phương phát hiện ra đường ống xả thải cắm sâu xuống lòng biển từ khu vực dự án Formosa (khu kinh tế Vũng Áng, TX.Kỳ Anh) từ ngày 4/4/2016. Phát hiện trên đã được trình báo cho Đồn biên phòng Đèo Ngang (thuộc Bộ đội biên phòng Hà Tĩnh).
Để làm rõ nghi vấn về việc xả chất thải thẳng ra biển, báo Tiền Phong có bài phỏng vấn ông Khâu Nhân Kiệt - Giám đốc bộ phận An toàn Vệ sinh Môi trường TNHH Hưng nghiệp Formosa Hà Tĩnh và có câu trả lời:
“Ống xả thải này là đường ống cuối cùng sau khi gom nước từ các điểm về. Đường ống này có đường kính 1m, kéo dài 1,5km ra thẳng ngoài biển và nằm ở tầng đáy. Ống xả này được được sự cho phép của Bộ TN&MT Việt Nam” (4)
Trả lời báo chí ngày 21/4/2016, Vụ phó Vụ Nuôi trồng thủy sản, Bộ NN&PTNT, ông Phạm Khánh Ly cho biết: “Đoàn công tác không vào kiểm tra tại KCN Vũng Ánh vì đây là KCN có yếu tố nước ngoài, đoàn công tác không có thẩm quyền, chức năng kiểm tra tại khu vực này". "Chúng tôi vào làm việc với Sở Nông nghiệp PTNT tỉnh Hà Tĩnh với tư cách là cơ quan quản lý theo ngạch dọc. KCN Vũng Áng bao gồm nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng và KCN Formosa có yếu tố nước ngoài nên cần thành lập đoàn công tác liên ngành, có chỉ đạo của Thủ tướng thì mới tiến hành kiểm tra được".
Đọc hết một loạt thông tin chồng chéo, liên quan đến đời sống thường ngày của người dân để thấy sự lúng túng và hạn chế trong khâu quản lý của nhiều ban ngành có liên quan.
Và những lúc có sự cố xảy ra, người dân biết tìm câu trả lời và giải pháp cho mình ở nơi nào? Từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, đến Bộ Tài nguyên Môi trường và các sở, ban, ngành có liên quan vẫn đang loay hoay và chưa có nguyên nhân rõ ràng.
Thủ tướng thì bận chỉ đạo dừng vụ án chậm đăng ký kinh doanh ở huyện Bình Chánh (Sài Gòn).
Cá biển chết bất thường trên diện rộng hẳn là do nhiều nguyên nhân khác nhau: do nước biển nóng lên, do ảnh hưởng động đất, do hải lưu di chuyển bất thường và cũng không thể loại trừ nguyên nhân nhiễm độc do đường xả chất thải từ các khu công nghiệp.
Tuy nhiên từ phát hiện ống xả thải ra biển của người dân Hà Tĩnh và trả lời về việc không thể kiểm tra các KCN có yếu tố nước ngoài của cơ quan chức năng, người dân có thể nhận thấy việc kiểm soát và quản lý cơ chế bảo vệ môi trường có rất nhiều vấn đề cần phải bàn.
Khi không có các cơ quan giám sát và theo dõi độc lập tác động môi trường của các khu công nghiệp thì việc đầu độc trên diện rộng là chuyện rất dễ dàng xảy ra. Ví dụ cụ thể hẳn đã thấy từ nhà máy đóng tàu Hyundai-Vinashin (Khánh Hòa), nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 2 (Bình Thuận)…
Yếu tố bảo vệ môi trường và tác động từ các khu công nghiệp đến đời sống dân thường xung quanh thường bị xem nhẹ trong đa phần các gói dự án đấu thầu.
Đã đến lúc các cơ quan chức năng phải nghiêm túc làm việc và có câu trả lời cùng các giải pháp khắc phục thích hợp sớm cho người dân.
Đây là công việc mà những người đứng đầu chính phủ và các cơ quan chức năng cần phải chung sức cải thiện thực tế thay vì ra sức xây dựng hình ảnh, PR thương hiệu cá nhân một cách sáo rỗng để mị dân.
Tham quan VC chỉ nhanh nhận hối lộ tham nhũng, xử lý khủng hoảng vụ cá chết quá chậm!
Vụ cá chết hàng loạt ở 4 tỉnh miền Trung cho thấy phương cách xử lý khủng hoảng của chính quyền là thụ động, chậm chạp. Trong khi các cuộc điều tra đều chỉ hướng về Khu Công nghiệp Vũng Áng Hà Tĩnh và cá chết là do chất độc cực mạnh. Dường như cơ chế và phương tiện, cũng như yếu tố con người, đã làm cho mọi việc khó sáng tỏ kịp thời.
Tác hại của sự kiện cá chết hàng loạt ở bờ biển miền Trung từ Hà Tĩnh tới Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế gây ra một hậu quả dây chuyền cho đời sống của hàng triệu người dân, trong khi các cuộc điều tra của nhiều bộ ngành, cứ lòng vòng chưa có kết quả gì cụ thể. Phó Giáo sư Tiến sĩ Hồ Uy Liêm, nguyên Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam từ Hà Nội nhận định:
“Tất cả những sự phát triển lâu nay cứ thường nói là phát triển bền vững. Tức là phát triển kinh tế đảm bảo những vấn đề xã hội, đảm bảo vấn đề môi trường. Thế nhưng phát triển kinh tế chưa thấy đâu mà môi trường đã thấy hủy hoại một cách ghê gớm. Đặc biệt chiều nay tôi nghe thấy một cái clip của VTC 14, ông Giám đốc Đối ngoại của Công ty Formosa ở Hà Tĩnh trả lời phỏng vấn đã nói được cái này thì mất cái kia, nói một cách rất là trắng trợn, điều này không thể chấp nhận được…”
Việt Nam muốn phát triển, muốn sự hỗ trợ của các nước để phát triển nhanh hơn nhưng không thể bằng cách hủy hoại môi trường. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, ảnh hướng giống nòi người Việt Nam.
- Phó Giáo sư Hồ Uy Liêm
Hầu hết báo chí Việt Nam đều đưa tin về phát biểu được mô tả là gây sốc của ông Chu Xuân Phàm, Giám đốc Đối ngoại của Formosa trong cuộc họp báo sáng 25/4/2016 tại Hà Nội. Các báo trong đó có Tuổi Trẻ online đã trích lời người đại diện Formosa nói nguyên văn, muốn bắt cá, bắt tôm hay nhà máy, cứ chọn đi. Nếu chọn cả hai thì làm Thủ tướng cũng không giải quyết được…Ông Chu Xuân Phàm nhìn nhận nếu xả thải thìđương nhiên sẽ thay đổi sinh học ở vùng biển chung quanh ...không thể xây dựng một nhà máy mà không ảnh hưởng đến con cá con tôm…Nhiều khi được cái nọ mất cái kia. Hôm nay nhà nước muốn cho ngư dân đánh bắt ở đây hay là chọn cái nhà máy thép ở đây, đương nhiên Nhà nước phải có sự cân nhắc.
Được biết Formosa xác nhận đã nhập 300 tấn gồm 45 loại hóa chất để xử lý đường ống xả thải trong thời gian vừa qua. Formosa nói rằng không có qui định nào về việc xử lý đường ống thải bằng hóa chất phải thông báo trước cho chính quyền địa phương. Các chuyên gia khoa học nói trên báo chí rằng, nếu hóa chất Formosa nhập về thải ra biển, cá chết là tất yếu.
Hiện tượng cá chết hàng loạt được phát hiện ở bờ biển Vũng Áng Hà Tĩnh từ đầu tháng 4, sau đó lan xuống các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế. Cá sống gần mặt nước, cá tầng sâu dưới biển, cá nuôi lồng chết đồng loạt và các cơ quan của Bộ Nông nghiệp-Phát triển Nông thôn cho biết, cá chết không vì bị bệnh mà vì hóa chất độc hại chưa xác định. Các thông tin trên báo chí nghi vấn việc nước biển bị ô nhiễm vì chất độc xả thải từ Khu Công nghiệp Vũng Áng, nơi có nhà máy Thép Formosa thuộc dự án 10 tỷ USD. Được biết nhà máy Formosa có hệ thống đường ống xả thải đường kính hơn 1 mét, chiều dài 1,5km và được đặt sâu dưới mặt nước 17 mét. Thông tin về đường ống này đã chỉ được các cơ quan chức năng xác nhận, sau khi một người thợ lặn phát hiện và báo chí sau đó cho biết người này đã bí mật rời khỏi nơi cư trú không rõ lý do.
Nhà máy thép Formosa của Đài Loan tại huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh chụp hôm 4/12/2015. AFP photo
Phó Giáo sư Hồ Uy Liêm tiếp lời:
“Việt Nam muốn phát triển, muốn sự hỗ trợ của các nước để phát triển nhanh hơn nhưng không thể bằng cách hủy hoại môi trường. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, ảnh hướng giống nòi người Việt Nam. Đây là những vấn đề vô cùng trầm trọng tôi thấy cần phải xử lý nghiêm. Tuy nhiên vừa rồi các địa phương lại vào cuộc rất là chậm, đặc biệt Hà Tĩnh là chậm quá, người ta đang bận những việc khác chứ còn ít lo đến chuyện này. Ở Trung ương thì nhanh hơn nhưng bây giờ thực chất cũng chưa có kết quả gì và việc phát hiện ra những đường ống xả thải ở Vũng Áng thì cũng là do người dân, họ tìm cách lần mò để tìm ra được, chứ không phải la do quá trình quan trắc mà biết chỗ ấy như thế nào…cho đến bây giờ vẫn chưa xác định được ô nhiễm có nguồn gốc từ đâu, tuy rằng ông Giám đốc đối ngoại của Formosa thì đã nói một cách coi như khẳng định rồi là ô nhiễm từ đấy mà ra. Đây là chuyện rất đáng ngại và chính phủ cần có hành động quyết liệt chứ không thể như vậy mãi được.”
Khó tìm bằng chứng
Cùng ngày 25/4/2016, Báo mạng Petro Times đặt vấn đề phải mở chuyên án điều tra nghi vấn phá hoại môi trường ở Formosa, tờ báo còn trích dẫn thông tin từ mạng xã hội về một số cáo giác của một kỹ sư ẩn danh làm việc ở khu công nghiệp Vũng Áng. Viên kỹ sư cho biết mánh khóe của các nhà máy là chỉ xử lý nước thải một lượng nhỏ để qua mặt nhà chức trách. Còn phần lớn là xả trộm tức không qua xử lý qua một đường ống lớn chạy ngầm dưới biển. Viên kỹ sư này cho rằng các cơ quan chức năng không nắm được qui trình xử lý nên dễ bị qua mặt.
Việc các Bộ ngành và địa phương xử lý khủng hoảng môi trường một cách bị động và quá chậm chạp thì sẽ khó tìm thấy bằng chứng Formosa xả thải không đúng qui định.
Xử lý nước thải công nghiệp là một công việc cực kỳ tốn kém, nhất là với các nhà máy qui mô lớn Formosa. Xử lý nước thải nghiêm chỉnh sẽ làm tăng chi phí sản xuất và giá thành cũng như làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Đây là câu chuyện muôn thuở đặc biệt ở Việt Nam khi thể chế nói chung thiếu công khai minh bạch.
TS Nguyễn Ngọc Sinh, Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và môi trường từ Hà Nội trình bày kinh nghiệm của ông về vấn đề gọi là hậu đánh giá tác động môi trường, để xem các doanh nghiệp có thực hiện việc xả thải đúng pháp luật hay không
“Các nhà máy đôi khi cố tình lẩn tránh việc kiểm tra. Một mặt họ yêu cầu muốn vào kiểm tra phải thông báo trước để họ sẵn sàng. Nhưng mặt khác khi mình thông báo trước, nếu họ cố tình thì họ lại tìm cách để lẩn tránh chuyện đó. Thế thì cũng đang có nhiều giải pháp khác nhau để giải quyết thật tốt khâu hậu kiểm tra. Thí dụ như bắt các cơ sở sản xuất ấy tự trang bị các thiết bị về monitoring trong khi người ta không vào kểm tra được, hoặc là thực hiện kiểm tra đột xuất của các lực lượng. Và quan trọng hơn nữa là vận động quần chúng để người ta phát hiện ra những việc không tuân thủ theo pháp luật, hay báo cáo đánh giá tác động môi trường đã đưa ra.
Các nhà máy đôi khi cố tình lẩn tránh việc kiểm tra. Một mặt họ yêu cầu muốn vào kiểm tra phải thông báo trước để họ sẵn sàng. Nhưng mặt khác khi mình thông báo trước, nếu họ cố tình thì họ lại tìm cách để lẩn tránh chuyện đó.
- TS Nguyễn Ngọc Sinh
Chậm hơn báo chí về phát hiện hệ thống đường ống xả thải ngầm dưới biển dài 1,5km, các giới chức Bộ Tài nguyên Môi trường lúc đầu còn phát biểu trái ngược nhau về vấn đề Formosa được cấp phép xả thải qua đường ống ngầm.
Theo Vietnamnet, Formosa có thiết bị quan trắc tự động để ghi nhận các dữ liệu liên quan đến xả thải, nhưng là do họ tự quản lý. Về nguyên tắc Sở Tài nguyên Môi trường Hà Tĩnh là cơ quan giám sát trạm quan trắc tự động của Formosa, tuy nhiên các thông số này lại không được nối mạng cho Sở Tài nguyên Môi trường Hà Tĩnh vì địa phương không được trang bị máy móc chuyên môn để làm công việc này.
Phát triển kinh tế đẩy mạnh sản xuất thường đi ngược lại vấn đề bảo vệ môi trường. Đặc biệt là đối với các nước nghèo, cố gắng trải thảm đỏ cho các dự án đầu tư nước ngoài. Việt Nam hẳn là không nằm ngoài hệ lụy này nhưng trách nhiệm của bất kỳ chính phủ nào đều phải ưu tiên bảo vệ sức khỏe người dân và tương lai giống nòi.
Formosa phi tang chứng cứ có sự hợp tác chính phủ VC!
m đốc đối ngoại của tập đoàn Formosa ông Chu Xuân Phàm chiều hôm qua có lời giải thích về lời phát ngôn đang làm cho dư luận trong nước giận dữ.
Câu nói “không thể có chuyện vừa có nhà máy thép mà biển nơi đây vẫn nhiều tôm cá” mà ông Chu trả lời với VTC14 đã gây phẫn nộ cho tất cả người dân trong nước.
Trả lời với vietnam.net, ông Chu nói rằng câu trả lời của ông là nhằm đáp lại câu hỏi của phóng viên về sản lượng tôm cá đánh bắt không nhiều và ngư dân không được quyền đánh bắt trong khu vực biển của Formosa. Vì như thế, sẽ ảnh hưởng đến an toàn cho người dân.
Ông cho biết thêm, khi Formosa được cấp giấy phép xây dựng nhà máy, thì người dân trong khu vực đã được hỗ trợ cho tái định cư và chuyển đổi nghề.
Xin được nhắc lại, tin tức trong nước những ngày qua chú ý đến đoạn đường ống dẫn nước thải dài khoảng 1,5 km chạy trực tiếp từ nhà máy thép hàng tỉ đô của Formosa tại Hà Tĩnh dẫn ra biển.
Theo nhiều nguồn tin cho hay, hàng tấn cá chết, trong đó có những loài quý hiếm sống ngoài khơi xa và ở những vùng sâu, dạt vào các bãi biển dọc miền, gây xôn xao dư luận toàn quốc và làm đảo lộn đời sống ngư dân địa phương.
Tập đoàn Formosa đã đáp lại những chỉ trích đó bằng cách lên tiếng cho rằng cộng đồng địa phương nên cân nhắc lựa chọn giữa đời sống ngư phủ hoặc các dự án đầu tư của nước ngoài vào khu vực này.
Cùng lúc đó, giám đốc trung tâm an toàn vệ sinh môi trường của công ty Formosa, ông Hoàng Dật Thuyên, cũng xác nhận về nghi vấn Formosa dùng hoá chất để tẩy rửa đường ống xả ra biển. Ông trả lời báo giới rằng số hoá chất mà công ty Formosa, Hà Tĩnh nhập về đã được Bộ Công thương cấp giấy phép. Và ngoài ra, Formosa còn dùng thêm hai loại hoá chất khác để tẩy rửa đường ống xả.
Cùng chiều hôm qua, Hội nghề cá Việt Nam tổ chức họp báo và cho biết nguồn lây nhiễm ở vùng biển Hà Tĩnh làm cá chết có thể đã bị phi tang.
Ông Nguyễn Tử Cương, Trưởng ban phát triển thuỷ sản bền vững cho biết đã hơn 10 ngày từ khi diễn ra vụ cá chết hàng loạt, vì không tìm nguyên nhân ngay từ đầu, nên những độc tố gây ra ô nhiễm sẽ khó bị phát hiện.
Tuy nhiên, ông đề nghị để thời gian truy tìm nguyên nhân diễn ra nhanh chóng nên phân tích những loại hoá chất mà nhà máy Formosa đã sử dụng để rửa đường ống xả.Nguyễn Anh Tuấn 2016-04-23 RFI
Các chuyên mục 
