Trai khổng lồ được trưng bày tại các cửa hàng ở Tanmen. Ảnh: Reuters

Ngư dân hay "cướp biển quốc tế"?

Nhiều người Trung Quốc ưa chuộng các loài trai khổng lồ quý hiếm khiến các ngư dân ven biển ra sức vơ vét, săn lùng loài trai này ở Biển Đông và tàn phá hệ sinh thái nơi đây.

Trung Quốc đã cấm săn bắt trai khổng lồ tại các vùng biển của nước này năm ngoái, nhưng ở thị trấn ven biển Tanmen trên đảo Hải Nam, hầu hết các cửa hàng vẫn bày bán các sản phẩm làm từ vỏ loài trai vô cùng quý hiếm này.

Giá trai khổng lồ đã tăng gấp 40 lần trong vòng 5 năm qua khiến ngư dân Trung Quốc ra sức vơ vét, săn lùng loài trai quý sống ở dưới đáy Biển Đông.

Để săn bắt trai khổng lồ thì phải phá các rạn san hô. Việc ngư dân Trung Quốc ra sức săn bắt trai khổng lồ ở Biển Đông đồng nghĩa với việc họ cũng đang phá hủy nhiều rạn san hô trong khu vực.

Nhờ những cuộc vơ vét tài nguyên trong lòng Biển Đông, thu nhập của ngư dân Tanmen đã tăng gấp ba lần trong vòng 3 năm qua. Ở đây có tới 460 cửa hàng bán lẻ đồ thủ công mỹ nghệ với các sản phẩm được làm từ vỏ trai khổng lồ.

"Khoảng thời gian tốt nhất, chúng tôi có thể kiếm được 10 triệu nhân dân tệ (1,52 triệu USD) mỗi tháng," ông Yu Guo, chủ cửa hàng thủ công Xianyu Xuan nói.

Điều này khiến những nhà sinh học biển bức xúc.

"Những gì từng là các rạn san hô tuyệt đẹp chắc chắn đã bị tàn phá trong 2-3 năm qua", ông Neo Mei Lin, một nhà sinh học biển thuộc Đại học Quốc gia Singapore cho biết.

"Tôi cho rằng, ngư dân Hải Nam về cơ bản đã vơ vét sạch trai khổng lồ, sống cũng như chết dưới đáy Biển Đông", ông Ed Gomez, một cố vấn cấp cao tại Đại học Viện Khoa học Hàng hải Philippines nhận định.

Tàu đánh cá Trung Quốc đã có các hành động xâm nhập rất táo bạo vào các vùng đặc quyền kinh tế nước ngoài EEZ của nước khác, theo The Diplomat.

Ngư dân Trung Quốc săn lùng hải sản, ngọc trai khổng lồ ở Biển Đông, hoạt động bất hợp pháp trên toàn thế giới nhưng lo sợ khi tới gần Indonesia. Ảnh: Reuters

Chỉ trong tháng 5 vừa qua, Nam Phi đã bắt giữ tới 3 tàu Trung Quốc với khoảng 100 thuyền viên bị nghi là câu mực trái phép trong vùng biển quốc gia này với “tang chứng” là gần 600 tấn mực đã bị các lực lượng Nam Phi lai dắt vào bờ, theo Reuters. “Chúng tôi không thể chấp nhận việc bòn rút trái phép tài nguyên biển của chúng tôi”, Bộ trưởng Nông nghiệp và Thủy sản Nam Phi Senzeni Zokwana cho biết.

 Hồi tháng 1 năm nay, tổ chức phi chính phủ về hàng hải Sea Shepherd tố cáo bắt gặp các tàu cá Trung Quốc hoạt động trái phép ở phía tây Australia, chưa kể tàu cá Trung Quốc còn sử dụng các chất có trong danh sách cấm của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1992, tiêu diệt sinh vật biển bừa bãi.

Cũng trong tháng 3 năm nay, lực lượng bảo vệ bờ biển Argentina đã đánh chìm 1 tàu cá Trung Quốc hoạt động trái phép trong vùng biển Argentina.

Đầu tháng 6 này, cảnh sát biển Hàn Quốc và Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc (UNC) đã tham gia một chiến dịch phối hợp đặc biệt, nhằm ngăn chặn các tàu cá Trung Quốc hoạt động trái phép ở bờ biển ngoài khơi phía Tây Hàn Quốc.

Cho đến nay, Trung Quốc được xem là “nhà sản xuất” cá lớn nhất thế giới.

Trong một cuốn sách của tác giả người Trung Quốc Xue Guifang xuất bản năm 2005 về Luật và Chính sách Thủy hải sản Quốc tế, ông này cho rằng một trong ba yếu tố chính dẫn đến việc không tuân thủ luật pháp quốc tế về đánh bắt cá chính là… ngư dân Trung Quốc, bởi các ngư dân này không hề có hiểu biết về các vùng biển được phép đánh bắt cá, chưa kể, công nghệ yếu kém trên các tàu cá Trung Quốc cũng là một nguyên nhân, khiến họ không xác định được tọa độ chính xác.

 Tác giả Xue cho rằng, chính việc các quan chức ngư nghiệp Trung Quốc thiếu kinh nghiệm, năng lực và quyết tâm giám sát ngư dân hoạt động ở các EEZ nước ngoài, là yếu tố cốt yếu khiến ngư dân của họ trở thành những “kẻ cướp biển toàn cầu”.

Cách Indonesia giữ quần đảo Natuna khỏi Trung Quốc

Kể từ tháng 3 đến nay, tàu cá Trung Quốc đã 3 lần xâm phạm vùng biển quanh quần đảo Natuna của Indonesia khiến dư luận ở "Quốc gia vạn đảo" phản ứng rất mạnh mẽ.

Tổng thống Indonesia Joko Widodo (Jokowi) đã thực hiện chuyến thị sát đầu tiên tới quần đảo Natuna vào ngày 23/6 và tiến hành một cuộc họp nội các hẹp ngay trên chiến hạm Imam Bonjol- con tàu vừa tham gia bắt giữ tàu cá Trung Quốc do xâm phạm lãnh hải Indonesia.

Tại cuộc họp này, ông Jokowi đã đề ra chiến lược phát triển khu vực quần đảo Natuna, trong đó tập trung vào việc kêu gọi đầu tư khai thác khí đốt, đẩy mạnh đánh bắt hải sản, phát triển du lịch, đồng thời chỉ đạo lực lượng quân đội tăng cường hệ thống phòng thủ ở quần đảo này nhằm đối phó với âm mưu bành trướng của Trung Quốc ở khu vực Nam Biển Đông.

Ông Jokowi cho biết việc ưu tiên phát triển kinh tế đối với quần đảo Natuna là cần thiết không chỉ để đảm bảo lợi ích kinh tế cho người dân mà còn nhằm bảo vệ vùng lãnh hải rộng lớn của Indonesia ở phía Bắc.

Tổng thống Indonesia Joko Widodo. Ảnh: EPA

Theo đó, Indonesia sẽ đầu tư phát triển một trung tâm hàng hải và thủy sản tích hợp trong khu vực, đồng thời đang lên kế hoạch đưa khoảng 6.000 ngư dân ra đánh bắt, khai thác hải sản quanh khu vực quần đảo Natuna.

Indonesia đã xác định được 16 lô dầu khí ở đây, trong đó có 5 lô đã đi vào khai thác, 11 lô còn lại vẫn đang trong giai đoạn thăm dò, thử nghiệm. Một trong những mỏ khí đốt ở quần đảo Natuna là mỏ khí nằm ở phía Đông, có tổng trữ lượng ước đạt 46 nghìn tỷ mét khối, được đánh giá là mỏ khí đốt lớn nhất ở châu Á.

Tuy nhiên, do mỏ khí này có hàm lượng CO2 cao (ở mức khoảng 71%) nên cần phải có công nghệ tiên tiến và đầu tư lớn để khai thác. Theo báo cáo trước đó, Indonesia cần phải đầu tư số tiền từ 20-40 tỷ USD trong việc khai thác dầu khí tại đây. Hiện các tập đoàn dầu khí Pertamina (Indonesia), Exxon Mobil (Mỹ), Total (Pháp) và SA PTT Exploration của Thái Lan đã bắt đầu quan tâm đến vấn đề này.

Chính phủ Indonesia cũng lên kế hoạch mở tuyến du lịch ra quần đảo Natuna (đảo chính) để khai thác tiềm năng du lịch. Bên cạnh việc phát triển kinh tế, cuộc họp cũng đã thảo luận về kế hoạch tăng cường khả năng phòng thủ cho quần đảo Natuna để đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổ của Indonesia trước những căng thẳng do tàu cá Trung Quốc liên tiếp xâm phạm chủ quyền lãnh hải thời gian qua.

“Nếu Natuna được đầu tư, phát triển giống như Batam, chúng tôi sẽ có cơ hội phát triển tốt hơn và các nhà đầu tư cũng sẽ có nhiều cơ hội để phát triển ở đó”, phát ngôn viên chính quyền đảo Riau Hery Mokhrizal nói.

Thiếu tá Ali Setiandy, Chỉ huy trưởng chiến hạm Imam Bonjol, cho biết chuyến thăm của Tổng thống Jokowi đã khích lệ rất lớn tinh thần chiến đấu của hải quân Indonesia trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia tại quần đảo Natuna.

“Chúng tôi đang ở đây và sẵn sàng thực hiện mọi nhiệm vụ để bảo vệ chủ quyền đất nước phù hợp với quy định hiện hành của pháp luật”, Ali Setiandy nói.