Cho dù Ngân hàng nhà nước Việt Nam đã chính thức bác bỏ tin đồn xuất hiện vào cuối tháng 11, đầu tháng 12 năm nay về việc cơ quan này sắp cho đổi tiền, nhưng thị trường và xã hội vẫn không bớt bị ám ảnh về một tương lai tiền đồng trượt giá thê thảm.
Bằng chứng đang hiển hiện là bất chấp thị trường bất động sản từ Bắc chí Nam vẫn tồn kho vài ba chục ngàn căn hộ cùng đất nền bao la, vẫn xuất hiện một dòng tiền chảy vào khu vực này trong những tháng qua. Bằng chứng rõ ràng hơn là xu hướng người dân đã rút tiền gửi tiết kiệm để mua đất đang tăng dần với lý do hết sức đơn giản “Ôm đất thì đất còn đó, chứ giữ tiền thì chẳng biết còn lại được bao nhiêu”.
Đã từ lâu, chẳng có mấy người tin vào Ngân hàng nhà nước bởi cơ quan này đã quá nhiều lần bất nhất về “sáp nhập ngân hàng”, “giảm nợ xấu ngân hàng”, “giảm lãi suất cho vay”…, và còn nhiều dấu hiệu Ngân hàng nhà nước liên quan mật thiết với các nhóm lợi ích ngân hàng, vàng, chứng khoán, bất động sản và ngoại tệ.
Cách đây 30 - 40 năm, đã vài lần Ngân hàng nhà nước kiên định bác bỏ tin đồn đổi tiền, nhưng sau đó việc đổi tiền vẫn xảy ra và làm tuyệt đại đa số dân chúng hụt hẫng, khiến đời sống bị đảo lộn một thời gian khá dài.
Trong vòng gần 4-5 năm trở lại đây, vào một số lần thị trường chứng khoán hay bất động sản được giới đầu cơ nhăm nhe “đánh lên”, từ một ngóc ngách tối đen nào đó lại bùng ra tin đồn đổi tiền. Cho dù Ngân hàng nhà nước bao giờ cũng lên tiếng phủ nhận tin đồn này, nhưng mọi việc vẫn quá trễ: nhóm “cá mập” đã ăn đủ khi xả hàng lên đầu những kẻ ngờ nghệch.
Còn lần này thì sao?
Có lửa mới có khói. Không loại trừ những thông tin bàn bạc trong nội bộ Chính phủ và Ngân hàng nhà nước về kịch bản đổi tiền cho những năm tới đã bị tiết lộ ra ngoài, rơi vào tầm ngắm của các nhóm đầu cơ.
Một trong những nhóm đầu cơ đang tỏ ra hưng phấn là nhóm “đánh lên” USD và vàng.
Trong những ngày qua, giá USD trong ngân hàng và chợ đen bất thần tăng mạnh, được lý giải là “tăng theo thế giới”. Còn giá vàng trong nước thêm một lần nữa chênh cao hơn giá vàng thế giới đến hơn 4 triệu đồng. Nhưng cứ nhìn vào cách ứng xử mập mờ và bất nhất của Ngân hàng nhà nước, nhiều người nhận ra đợt tăng USD và vàng lần này là một cú “đánh lên” của “nhà cái”.
Một lần nữa giới quan chức lãnh đạo của Ngân hàng nhà nước tuyên bố “quyết tâm chính trị” về việc sẽ tung quỹ dự trữ ngoại hối đến 40 tỷ USD để cân bằng thị trường ngoại tệ, song giá USD chợ đen đã vọt mạnh qua mốc 23.000 đồng/USD.
Chẳng ai lạ gì xứ Việt Nam thời tư bản hoang dã. Bối cảnh kinh tế đang suy yếu và suy sụp, các thị trường chứng khoán, bất động sản hầu như tê liệt. Chỉ còn vàng và USD. Nếu không “đánh lên” USD và vàng thì nguyên năm 2016 sẽ chẳng làm ăn được gì.
Tháng 8 năm 2015 cũng có một đợt “đánh lên” USD và vàng, và theo một quy luật nào đó thì mỗi năm cần phải tạo ra một đợt tăng giá giả tạo.
Rất có thể nhóm đầu cơ USD đã lợi dụng kịch bản đổi tiền để tung tin đồn đổi tiền, khiến thị trường ngoại tệ xáo động mạnh và làm cho bà con nháo nhào đổ tiền đồng ra để mua USD và vàng.
Những vớt vát cuối cùng
Niềm an ủi duy nhất dành cho chút uy tín còn lại của Ngân hàng nhà nước khi thông báo bác tin đổi tiền là khách quan mà xét, hiện thời chưa có lý do nào đủ thuyết phục để đổi tiền.
Lý do cấp bách nhất để tiến hành đổi tiền là mức độ trượt giá ngoài tầm kiểm soát của đồng nội tệ so với ngoại tệ mạnh. Trong hai đợt đổi tiền năm 1978 và năm 1986, lạm phát ở Việt Nam đều tăng vọt từ 50% đến 700%. Chiến dịch “giá - lương - tiền” được chủ xướng bởi Tố Hữu - một nhà thơ đi làm chính trị và tệ hơn nữa là điều hành kinh tế - đã khiến cả xã hội kinh hoàng. May mà hồi đó mới “giải phóng” nên vị thế của những người cộng sản vẫn chưa mấy suy suyển, chứ nếu thời này mà lạm phát vài trăm phần trăm và lại cộng thêm một ủy viên Bộ Chính trị như Tố Hữu thì không biết sự thể sẽ hỗn loạn đến đâu.
Còn hiện thời, tình hình vẫn tạm nằm trong vòng tay kiểm soát của chính quyền. Trừ năm 2011 là thời điểm mà chính quyền buộc phải thừa nhận tỷ lệ lạm phát đã lên gần 20% (trong khi mặt bằng giá cả thực tế lên ít nhất gấp rưỡi), mức lạm phát năm 2016 chỉ khoảng 5% (theo báo cáo của chính quyền).
Tuy nhiên theo ước tính thực tế của một số chuyên gia độc lập cùng các bà nội trợ phải đi chợ hàng ngày, mức trượt giá của đồng Việt Nam có thể lên đến 30% trong năm 2016.
Tuy thế, 30% vẫn chưa phải là cái gì quá đáng, cho dù vì thế mà tăng trưởng GDP thậm chí có thể âm dữ dội. Một trong những sở đoản của Ngân hàng nhà nước là cần thiết thì in tiền, và càng cấp bách thì in càng nhiều tiền. Không phải ngẫu nhiên mà sau lời than thở chưa từng có của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh vào cuối năm 2015: “Ngân sách chỉ còn 45 ngàn tỷ đồng mà không biết chi cho cái gì”, từ đầu năm 2016 đến nay nhiều cán bộ hưu trí cho biết họ nhận lương hưu bằng tiền mệnh giá 500 ngàn đồng mới cứng, chắc chắn chưa qua lưu hành. Cũng nhiều người chắc mẩm là loại tiền này chỉ mới được in ra cấp thời.
Không có gì lạ, trong lúc các báo cáo vẫn cố “nén” mức lạm phát dưới 5%, giá cả nhiều mặt hàng ngoài chợ vẫn tăng đều đặn từ 30 - 50% mỗi năm. Thậm chí vào những thời điểm xảy ra bão lũ hoặc có tin tăng lương cơ bản cho công nhân viên chức, chợ búa lại như sốt hàng với những cú nhảy vọt gấp đôi.
Nhưng với Ngân hàng nhà nước, vẫn còn một yếu tố nữa để có thể giúp đôi chút cho nhiệm vụ “bình ổn tỷ giá”, đó là kho dự trữ ngoại hối của Việt Nam đã tăng đến 40 tỷ USD. Tuy con số 40 tỷ USD này vẫn chưa hề được Ngân hàng nhà nước công khai về kết cấu của nó (bao nhiêu USD, bao nhiêu vàng, bao nhiêu trái phiếu quốc tế…), song đây là một yếu tố tâm lý mà không làm cho thị trường ngoại tệ quá khan USD, do đó có thể duy trì nhiệm vụ “kềm chế lạm phát”.
Khi nào đổi tiền?
Nhưng kho dự trữ ngoại hối quốc gia không phải là bất biến, càng không phải là cái thùng không đáy.
Vào cuối năm 2015, kho dự trữ này đã tuột từ 38 tỷ USD xuống còn 30 tỷ USD. Dù Ngân hàng nhà nước không dám đưa ra bất kỳ giải thích nào cho hiện tượng “không cánh mà bay” này, nhưng rất nhiều người nghi ngờ về tình trạng thâm lạm và cạn kiệt ngân sách đã khiến Chính phủ phải vay mượn vô tội vạ từ quỹ dự trữ ngoại hối. Một trong những bằng chứng hiển nhiên lộ ra từ cơ chế vay mượn này là Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã từng chỉ đạo Bộ Tài chính vay 1 tỷ USD từ Ngân hàng nhà nước để “bù đắp khó khăn ngân sách”.
Thế nhưng từ năm 2014, quỹ dự trữ ngoại hối đã không còn được chia năm xẻ bảy thoải mái như trước. Từ năm 2014, Chính phủ Việt Nam đã thực sự bước vào nhiệm vụ chuyên trách trả nợ nước ngoài. Nhiều khả năng trong nguyên năm 2016, Ngân hàng nhà nước phải “gom” USD từ các ngân hàng thương mại và nguồn trôi nổi trên thị trường để có đủ 12 tỷ USD trả nợ cho các chủ nợ quốc tế và trong nước theo đúng lịch thanh toán.
Trong lúc đó, kinh tế Việt Nam lại đang đối mặt với đủ vấn đề: nợ công, nợ xấu, ngân sách và lạm phát.
Nhưng nếu lạm phát những năm sau vẫn tiếp tục tăng đều đặn như năm 2016, khả năng đổi tiền có thể xuất hiện vào cuối năm 2017 hoặc sang năm 2018.
Mà kịch bản lạm phát vượt mặt lại khá dễ xảy ra. Chưa xét đến xu thế tăng dần, lập kỷ lục và có vẻ khá ổn định của đồng đôla Mỹ, cú trượt giá về đáy 8 năm của đồng Nhân dân tệ mà do đó đồng Việt Nam bắt buộc phải bị trượt giá theo, tình trạng suy thoái kinh tế còn lâu mới ngóc đầu lên được ở Việt Nam sẽ khiến các khu vực sản xuất và kinh doanh tiếp tục đình trệ, nguồn thu thuế từ doanh nghiệp và từ dân giảm mạnh, càng sinh thêm nạn in tiền bừa bãi và kích thích lạm phát. Trong quang cảnh đó, nếu hệ thống ngân hàng bị bùng vỡ một bộ phận và tệ hơn nữa là dẫn đến phản ứng dây chuyền trong phần lớn hệ thống này, sẽ không còn gì có thể kìm giữ tương lai của khủng hoảng kinh tế.Khi đó, đổi tiền sẽ chỉ là một trong những “nhiệm vụ cấp bách” phải làm, nhưng có khi chỉ là “chuyện nhỏ” nếu so sánh với “nguy cơ tồn vong của chế độ” như nỗi lo lắng khôn nguôi của Tổng Bí thư Trọng và ê kíp “tư bản cuồng nhiệt” của ông…
Cũng như văn hóa và ngôn ngữ, mỗi quốc gia đều có đơn vị tiền tệ riêng của mình. Bạn đã bao giờ tự hỏi vì sao những đơn vị tiền tệ đó lại được đặt tên như vậy chưa?
Tiền tệ hay còn gọi là tiền lưu thông - một đơn vị phục vụ cho việc mua bán và trao đổi hàng hóa của các quốc gia trên thế giới. Cho dù xuất hiện dưới hình dạng tiền xu hay tiền giấy, thì mỗi loại tiền tệ đều có cho riêng mình một tên gọi và nguồn gốc xuất xứ khác nhau. Vậy hãy cùng khám phá những câu chuyện thú vị đằng sau cái tên của các loại tiền trên thế giới ngay nhé.
1, Dollar
Dollar là tên một trong những đơn vị tiền tệ được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới, bao gồm tại Mỹ, Australia, Canada, Fiji, New Zealand, Singapore... Theo từ điển Oxford thì "dollar" được biến thể từ "thaler" - một loại đồng xu bạc đã từng được sử dụng khắp châu Âu trong vòng gần 400 năm.
Cái tên "thaler" là từ viết tắt của "Joachimsthaler", nhằm chỉ những đồng xu được đúc từ loại bạc khai thác ở thung lũng Joachimstha (nay thuộc Cộng hòa Séc). Và đây cũng là nơi mà đồng xu bạc được đúc lần đầu tiên vào năm 1518.
2, Dinar
Dinar là đơn vị tiền tệ được sử dụng bởi nhiều quốc gia như Jordan, Algeri, Serbia, Kuwait… Cái tên "dinar" có nguồn gốc từ "denarius" - một từ latin dùng để chỉ một loại đồng xu bạc được sử dụng bởi đế chế La Mã cổ đại.
3, Rupee
Đồng rupee của Ấn Độ và Pakistan có tên gọi bắt nguồn từ "rupya", có nghĩa là "bạc rèn" trong tiếng Phạn cổ. Đây cũng là nguồn gốc tên gọi của đồng rupiah của Indonesia.
4, Rand
Đồng rand của Nam Phi được đặt tên dựa theo tên khu vực Witwatersrand - một khu vực gần thành phố Johannesburg và nổi tiếng với trữ lượng vàng lớn.
5, Zloty
Từ "zloty" trong tiếng Ba Lan có nghĩa là "bằng vàng".
6, Forint
Đồng forint của Hungary được đặt tên theo từ "fiorino" trong tiếng Ý, có nghĩa là đồng xu vàng được đúc tại Florence, Italia.
7, Ringgit
Đồng ringgit của Malaysia có tên gọi bắt nguồn từ những đồng xu "mép răng cưa" mà nước này sử dụng khi vẫn còn là thuộc địa của thực dân Tây Ban Nha. Ngoài ra, người châu Âu đã tạo ra thiết kế "mép răng cưa" cho những đồng xu bởi thời đó, người ta vẫn sử dụng kim loại quý để đúc tiền nhằm nâng cao giá trị thực tế của chúng lên gấp nhiều lần.
Tuy nhiên, một số vị "thông minh" hơn còn nghĩ ra việc mài bớt kim loại từ những đồng xu này để mưu lợi bất chính. Do người thường rất khó để có thể phát hiện những đồng xu của mình bị "bé hơn một tý", cho nên chính quyền đã sử dụng thiết kế "mép răng cưa" để chống nạn "mài tiền".
8, "Xu tròn" Đông Á
Đồng yuan 元(nhân dân tệ của Trung Quốc), yen 円(yên của Nhật Bản), và won 원(won của Hàn Quốc) đều có tên gọi bắt nguồn từ yuán 圓 - trong tiếng Trung Quốc có nghĩa là "tròn" hay "đồng xu tròn". Thậm chí, người Trung Quốc còn gọi mọi đơn vị tiền trên thế giới là yuan.Ví dụ như đồng dollar Mỹ sẽ được gọi là měiyuán 美元 (yuan Mỹ).
9, "Vương miện" Bắc Âu
Các nước Bắc Âu có đơn vị tiền tệ bắt nguồn từ "corona" - trong tiếng Latin có nghĩa là "vương miện". Ví dụ như đồng krona của Thụy Điển, đồng krone của Na-uy, đồng krone của Đan Mạch, đồng króna của Iceland hay đồng korunacủa Cộng hòa Séc đều có những tên gọi tương tự.
10, "Hoàng gia" Trung Đông
Từ regalis trong tiếng Latin có nghĩa là "hoàng gia". Và đây cũng là nguồn gốc tên gọi của nhiều đơn vị tiền tệ tại Trung Đông như đồng rial của Oman và Iran, hay đồng riyal của Qatar, Saudi và Yemen.
11, "Đơn vị bạc" của châu Âu
Người châu Âu cổ thường dùng bạc làm tiền tệ để giao dịch và có những cách đặt tên khác nhau cho những khối lượng bạc cụ thể. Những cái tên chỉ khối lượng này sau đó đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân, đến nỗi chúng còn trở thành tên cho loại đơn vị tiền tệ cơ bản của họ.
Những đơn vị tiền tệ có nguồn gốc như vậy bao gồm đồng peso của nhiều nước nói tiếng Tây Ban Nha hay từng là thuộc địa của Tây Ban Nha, đồng ruble của Nga và Belarus, đồng lira của Thổ Nhĩ Kỳ hay đồng bảng của Anh (bây giờ pound vẫn được sử dụng như một đơn vị đo khối lượng).
Ngoài ra, trước khi các nước EU sử dụng đồng tiền chung euro thì nhiều nước châu Âu khác cũng đặt tên đồng tiền của mình theo cách này như đồng mark của Đức, đồng markka của Phần Lan và đồng lira của Italia.
12, Đồng
Đồng (VND) là đơn vị tiền tệ chính thức của Việt Nam. Tiền kim loại ở Việt Nam thời xưa thường được làm bằng đồng, tiền đồng trong Hán văn được gọi là "đồng tiền" (chữ Hán: 銅錢). Từ thời Pháp thuộc đến nay "đồng" (銅) từ chỗ vốn là tên gọi của một thứ kim loại đã trở thành đơn vị tiền tệ chính thức ở Việt Nam, không phân biệt chất liệu làm nên tiền là gì.
(Nguồn: BI)
Các chuyên mục 
