Người đứng đầu hạm đội của Hoa Kỳ ở Thái Bình Dương hôm 14/12 nói rằng Mỹ sẵn sàng đối đầu với Trung Quốc, nếu Bắc Kinh tiếp tục các hành động “hung hăng” để tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông.

Đô đốc Harry Harris cho biết rằng Bắc Kinh vẫn tiếp tục hành động một cách 'hung hăng' và rằng Hoa Kỳ luôn sẵn sàng đối phó. (Ảnh tư liệu)

Trung Quốc khẳng định chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông, nơi có lưu lượng hàng hóa giao thương bằng đường biển khoảng 5 nghìn tỷ đôla mỗi năm.

Các nước láng giềng như Brunei, Malaysia, Philippines, Đài Loan và Việt Nam cũng tuyên bố chủ quyền ở khu vực này.

Hoa Kỳ đã kêu gọi Trung Quốc tôn trọng phán quyết hồi tháng Bảy của tòa án trọng tài ở La Haye, theo đó bác tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh ở hải lộ chiến lược này.
Tuy nhiên, trong một bài phát biểu tại Sydney, Đô đốc Harry Harris, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ cho biết rằng Bắc Kinh vẫn tiếp tục hành động một cách “hung hăng” và rằng Hoa Kỳ luôn sẵn sàng đối phó.

Ông Harry nói: "Chúng tôi sẽ không cho phép một khu vực chung bị đơn phương đóng lại dù có bao nhiêu căn cứ được xây trên các đảo nhân tạo đi chăng nữa ở biển Đông. Chúng tôi sẽ hợp tác khi cần hợp tác, nhưng chúng tôi sẵn sàng đối đầu khi cần phải đối đầu."
Khi được hỏi về nhận xét của Đô đốc Harris, Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng cho biết rằng tình hình ở Biển Đông hiện nay ổn định, nhờ sự nỗ lực của Trung Quốc và những nước khác trong khu vực.

Ông Sảng nói tại một cuộc họp báo hàng ngày: “Chúng tôi hy vọng Hoa Kỳ có thể giữ lời hứa của mình và không đứng về phe nào trong tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông, tôn trọng những nỗ lực của các nước trong khu vực để duy trì hòa bình và ổn định ở Biển Nam Trung Hoa (Biển Đông) và cùng nỗ lực thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực.”
Hoa Kỳ ước tính rằng trong ba năm qua, Bắc Kinh đã mở rộng thêm gần 1.300 ha diện tích đất trên 7 đảo ở Biển Đông, cùng với việc xây dựng đường băng sân bay, bến cảng, nơi chứa máy bay và các thiết bị thông tin liên lạc.

Đáp lại, Hoa Kỳ đã tiến hành một loạt các đợt tuần tra tự do hàng hải ở Biển Đông, và đợt mới nhất là vào tháng Mười.

Đô đốc Harris nói rằng chính phủ Australia, một đồng minh của Hoa Kỳ, nên đưa ra một quyết định liệu Australia có nên thực hiện việc tuần tra tự do hàng hải hay không, nhưng nói rõ rằng Mỹ sẽ tiếp tục với việc tuần tra này.

Ông Tillerson có thể đương đầu sóng gió biển Đông? Việc Tổng thống đắc cử Hoa Kỳ Donald Trump chọn ông Rex Tillerson cho vị trí ngoại trưởng gây chú ý vì tổng giám đốc Exxon Mobil từng được Tổng thống Nga Putin tặng huân chương. Tuy nhiên, theo giới quan sát trong nước, việc lựa chọn người nắm vị trí nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ cũng thu hút sự quan tâm của công chúng Việt Nam vì tập đoàn dầu khí của Hoa Kỳ do ông Tillerson lãnh đạo từng có các dự án liên doanh với Hà Nội, khiến Trung Quốc bất bình. Hồi giữa năm 2008, Bắc Kinh gây áp lực đòi tập đoàn Exxon Mobil phải rút khỏi hoạt động thăm dò dầu khí với Việt Nam ở biển Đông vì cho rằng hoạt động thăm dò của công ty Mỹ với tập đoàn dầu khí PetroVietnam “vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc”. Sáu năm sau đó, tờ Hoàn cầu Thời báo của nhà nước Trung Quốc cáo buộc Việt Nam “thiếu thành thật” khi đàm phán với Exxon Mobil về dự án khí đốt thuộc khu vực mỏ khí Cá Voi Xanh ở vùng biển ngoài khơi miền Trung. Dù Hà Nội tuyên bố vị trí của mỏ khí nằm trong thềm lục địa của Việt Nam, nhưng Bắc Kinh cho rằng nó nằm trong “đường đứt khúc chín đoạn” hay “đường lưỡi bò” mà Trung Quốc vạch ra để tuyên bố chủ quyền ở biển Đông. Sau khi ông Trump chính thức thông báo đề cử tổng giám đốc Exxon Mobil nắm giữ Bộ Ngoại giao Mỹ, Tiến sỹ Nguyễn Ngọc Trường, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Phát triển Quan hệ Quốc tế ở Hà Nội, nói với VOA Việt Ngữ rằng “đây là một sự lựa chọn gây ngạc nhiên và rất thú vị”. Ông nói thêm: “Nhiều điều bất ngờ diễn ra với cuộc bầu cử ở Mỹ và những điều bất ngờ diễn ra với việc ông Trump lựa chọn các chức vụ vào các cương vị quan trọng. Người nào mà làm ngoại trưởng thì sẽ có vai trò rất quan trọng trong việc quyết định các chính sách của Mỹ bởi vì ông Trump chỉ quan tâm mức độ nào đó đến các hoạt động, cho nên tôi nghĩ các quyền hành của cố vấn an ninh quốc gia và ngoại trưởng sẽ rất là quan trọng. Và nếu như một người hiểu biết vấn đề biển Đông thì lại càng quan trọng. Về phía Việt Nam, rất hoan nghênh những người nào hiểu biết về những vấn đề của khu vực, và chúng tôi cũng đang lo ngại rằng là khu vực này nó sẽ ít được quan tâm. Nhưng mà, tôi nghĩ là với một nhân vật thông thạo và hiểu biết về vấn đề biển Đông như thế này, hiểu biết về vấn đề châu Á, hiểu biết những vấn đề châu Á, hiểu biết cả vấn đề Trung Quốc thì rất là tốt cho việc nước Mỹ tiếp cận những vấn đề của châu Á”. Hồi năm 2014, Chủ tịch Việt Nam khi ấy là ông Trương Tấn Sang đã tiếp đoàn các lãnh đạo Exxon Mobil và nghe đại diện tập đoàn Mỹ “thông báo về những kết quả tích cực trong việc hợp tác, triển khai các dự án với Tập đoàn Dầu khí Việt Nam”. Ông Sang được VNA trích lời nói “đánh giá cao sự hợp tác của các doanh nghiệp Hoa Kỳ” và rằng “Việt Nam ủng hộ các hoạt động hợp tác của doanh nghiệp Hoa Kỳ với đối tác Việt Nam trong lĩnh vực dầu khí”. Tờ The Wall Street Journal hôm 14/12 dẫn lời đại diện của Exxon Mobil cho biết rằng tập đoàn này thương thảo với Việt Nam về việc phát triển các mỏ khí tự nhiên mang tính thương mại ở ngoài khơi tại những vùng biển không có tranh chấp. Cũng theo tờ này, năm 2014, khi Trung Quốc đưa giàn khoan dầu khổng lồ vào vùng Việt Nam tuyên bố là thềm lục địa của mình gần Hoàng Sa, tức nằm ở phía đông các lô dầu khí của Exxon Mobil, ông Tillerson đã bay sang Bắc Kinh để gặp gỡ với các giám đốc điều hành của tập đoàn dầu khí nhà nước Trung Quốc, vốn kiểm soát giàn khoan dầu gây tranh cãi. Tuy nhiên, theo the Wall Street Journal, đôi bên không công bố các chi tiết được mang ra thảo luận. Tờ báo này cũng đưa tin rằng Exxon Mobil từ chối bình luận về quan điểm cá nhân của ông Tillerson đối với các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc về biển Đông. Trong một cuộc họp báo thường kỳ mới đây, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết nước này sẵn sàng làm việc với bất kỳ ai ông Trump lựa chọn để làm ngoại trưởng Mỹ. Q bị "tố" đặt vũ khí trên 7 đảo nhân tạo ở Biển Đông Trung Quốc dường như đã lắp đặt vũ khí, bao gồm hệ thống phòng không tại toàn bộ 7 đảo nhân tạo mà nước này cải tạo phi pháp ở Biển Đông, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết. Đô đốc Mỹ: Lục quân cần tên lửa diệt hạm ở Biển Đông Tiêm kích F-35 sẽ có lợi thế đáng gờm tại Biển Đông Anh sẽ điều chiến đấu cơ, tàu sân bay tới Biển Đông Ảnh chụp vệ tinh của CSIS ngày 17.11 cho thấy, Trung Quốc dường như đã lắp các súng phòng không và hệ thống vũ khí tầm gần trên đá Xu Bi, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. ẢNh: CSIS/AMTI. Theo Reuters, Cơ quan sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á (AMTI), thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Mỹ nói đã theo dõi việc Trung Quốc xây dựng cấu trúc lục giác trên đá Chữ Thập, Vành Khăn và Subi thuộc quần đảo Trường Sa (chủ quyền của Việt Nam) từ tháng 6 và tháng 7. "Dường như các cấu trúc này là một sự nâng cấp từ các công sự phòng vệ phạm vi nhỏ, vốn được Trung Quốc xây dựng tại đá Gaven, Tư Nghĩa, Gạc Ma, và Châu Viên", AMTI nói trên Reuters. Ảnh chụp vệ tinh ngày 10.11 cho thấy, Trung Quốc dường như đã lắp các súng phòng không và hệ thống vũ khí tầm gần trên đá Chữ Thập, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Ảnh: CSIS?AMTI. Ảnh vệ tinh chụp đá Tư Nghĩa và Gaven cho thấy các thiết bị được lắp đặt có thể là súng phòng không và hệ thống vũ khí tầm gần (CIWS) để phòng vệ trước đợt tấn công tên lửa hành trình. Ảnh vệ tinh chụp đá Chữ Thập cho thấy các tòa tháp có khả năng chứa radar khóa mục tiêu, Reuters dẫn nguồn tin từ AMTI cho biết. "Hệ thống súng phòng không này cho thấy, Bắc Kinh nghiêm túc về việc bảo vệ đảo nhân tạo xây dựng (phi pháp), trong trường hợp nổ ra xung đột vũ trang ở Biển Đông", AMTI nhận định. “Đây là lớp phòng thủ cuối cùng trước tên lửa hành trình của Mỹ hoặc các nước khác". Ảnh chụp vệ tinh ngày 29/11 cho thấy Trung Quốc dường như đã lắp các súng phòng không và hệ thống vũ khí tầm gần trên đá Gạc Ma, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Ảnh: CSIS/AMTI. Giám đốc AMTI, Greg Poling nói, cơ quan này đã dành nhiều tháng để cố gắng tìm ra mục đích của các cấu trúc này. "Đây là lần đầu tiên chúng tôi tự tin nói, đó là hệ thống phòng không. Chúng tôi từng không biết họ có hệ thống lớn và tân tiến như thế ở đó”. "Trung Quốc có thể nói rằng, hệ thống như vậy chỉ phục vụ mục đích phòng thủ, nhưng việc lắp đặt súng phòng không, có nghĩa là Bắc Kinh đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột trong tương lai", ông Poling nói thêm. Ảnh chụp vệ tinh ngày 23/11 cho thấy, Trung Quốc dường như đã lắp các súng phòng không và hệ thống vũ khí tầm gần trên đá Tư Nghĩa, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Ảnh: CSIS/AMTI. Trung Quốc từng nói rằng, nước này không có ý định quân sự hóa các đảo nhân tạo và việc xây dựng thiết bị quân sự trên các thực thể này sẽ giới hạn trong các yêu cầu phòng thủ cần thiết. Mỹ từng nhiều lần chỉ trích hoạt động "quân sự hóa" của Trung Quốc ở Biển Đông. Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump mới đây cũng lên tiếng chỉ trích Bắc Kinh phô trương quân sự ở vùng biển này. Ông Trump cũng phát tín hiệu sẽ theo đuổi chính sách cứng rắn hơn so với chính quyền Barack Obama, trước các hành động khiêu khích của Trung Quốc trong khu vực. Theo Đăng Nguyễn - Reuters (Dân Việt) Trump sẽ theo đuổi mục tiêu "bá chủ khu vực" ở Biển Đông Mỹ sẽ tiếp tục hiện diện quân sự ở Biển Đông dưới thời Tổng thống Trump, các chuyên gia Trung Quốc nhận định. Đô đốc Mỹ: Lục quân cần tên lửa diệt hạm ở Biển Đông Tiêm kích F-35 sẽ có lợi thế đáng gờm tại Biển Đông Tàu chiến Mỹ vào Biển Đông: Cứu vãn chiến lược "xoay trục" Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump sẽ không rút sự hiện diện của Mỹ khỏi Biển Đông mà tiếp tục theo đuổi mục tiêu "bá chủ khu vực" Chính quyền của tổng thống Donald Trump trong tương lai sẽ không rút sự hiện diện của Mỹ khỏi Biển Đông mà tiếp tục theo đuổi mục tiêu "bá chủ khu vực". Đây là nội dung trong báo cáo do các học giả Trung Quốc soạn thảo gửi đến đội ngũ chuyên gia chính sách của Trung Quốc. Báo cáo được phát hành ngày 25.11 tại Bắc Kinh, là báo cáo công khai đầu tiên của Trung Quốc về sự hiện diện của Mỹ tại khu vực, Reuters đưa tin. "Kiểm soát tuyệt đối" trên Biển Đông là điểm mấu chốt của chiến lược quân sự của Mỹ ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, theo báo cáo. "Mỹ sẽ không đảo lộn chính sách ở Biển Đông", ông Wu Shicun, người đứng đầu Viện Nghiên cứu Biển Đông, một trong số các chuyên gia viết trong báo cáo. Như vậy, căng thẳng giữa Trung Quốc và Mỹ ở Biển Đông có thể sẽ gia tăng cùng với sự phát triển quân sự trái phép của Trung Quốc < iframe width="300" height="250" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" vspace="0" hspace="0" allowtransparency="true" scrolling="no" allowfullscreen="true" id="aswift_1" name="aswift_1" style="left: 0px; position: absolute; top: 0px;">< /iframe> Trump hiếm khi đề cập đến Biển Đông trong chiến dịch tranh cử tổng thống, thay vào đó, tập trung vào mối quan hệ kinh tế với Bắc Kinh. Trước đó ông từng cáo buộc Trung Quốc thao túng tiền tệ. Cam kết của Mỹ với các đồng minh và lập trường của nước này trong việc bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông cũng sẽ không thay đổi, ông Wu nói. Như vậy, căng thẳng giữa Trung Quốc và Mỹ ở Biển Đông có thể sẽ gia tăng cùng với sự phát triển quân sự trái phép của Trung Quốc. Trump sẽ tiếp diễn chứ không sự thay đổi chính sách quân sự của Mỹ ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, theo Zhu Feng, giám đốc Trung tâm Biển Đông tại Đại học Nam Kinh. Cả hai học giả đều đồng ý khả năng cao Mỹ sẽ gia tăng chi tiêu quân sự ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương dưới chính quyền Trump Trump có thể sẽ không sử dụng thuật ngữ "tái cân bằng" ở khu vực, nhưng ông có thể duy trì hầu hết các chính sách, ông nói thêm. Cả hai học giả đều đồng ý khả năng cao Mỹ sẽ gia tăng chi tiêu quân sự ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương dưới chính quyền Trump. Sự tăng cường sức mạnh quân sự trong khu vực đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra va chạm và sau đó, châm ngòi xung đột. Ông Zhu cũng nói thêm việc phát hành một báo cáo công khai không có nghĩa là Trung Quốc đang "chuẩn bị cho chiến tranh" mà để tránh một "cuộc chạy đua" giữa Trung Quốc và Mỹ. Theo Trà My - Reuters (Dân Việt) Phi công chiến đấu Trung Quốc bị chê thiếu kỹ năng ứng phó khẩn cấp RAND cho rằng các phi công chiến đấu Trung Quốc còn yếu kém về tư duy chiến thuật và khả năng ứng phó do bị kiểm soát quá nhiều khi huấn luyện. Chiến đấu cơ Trung Quốc tự sản xuất lần đầu khoe khả năng bay lượn  /  Trung Quốc có thể đã biên chế tiêm kích tàng hình J-20 Hai phi công Trung Quốc trên tiêm kích J-10, phiên bản huấn luyện. Ảnh: Reuters. Viện nghiên cứu Chính sách RAND của Mỹ hồi cuối tháng 10 công bố báo cáo đánh giá rằng phi công quân sự Trung Quốc từ lâu vẫn tồn tại hai điểm yếu lớn nằm ở tư duy chiến thuật và khả năng ứng phó trong các tình huống không được lên kế hoạch từ trước. Các hạn chế này được cho là sẽ ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tác chiến của một trong những lực lượng không quân lớn nhất và tinh nhuệ nhất thế giới. Theo các chuyên gia quân sự của RAND, điểm yếu này xuất phát từ cách thức huấn luyện phi công chiến đấu của Bắc Kinh. Theo đó, các phi công trong quá trình huấn luyện thường bị phụ thuộc quá nhiều vào sự điều khiển và kiểm soát của bộ phận chỉ huy dưới mặt đất. Họ cũng thường chỉ diễn tập trong những môi trường chiến đấu giả định chưa sát với thực tế chiến trường. Gần đây, các tướng lĩnh không quân Trung Quốc mới bắt đầu có những biện pháp cải tổ phương pháp huấn luyện để trang bị cho phi công những kỹ năng cần thiết nhằm đánh bại những đối thủ mạnh như Mỹ. Trọng tâm của phương pháp này là huấn luyện phi công trong "điều kiện chiến đấu thực tế" như tác chiến ban đêm, tác chiến trong môi trường gây nhiễu điện tử phức tạp, tác chiến trong môi trường địa lý đặc biệt và điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Không quân Trung Quốc bắt đầu thử nghiệm biện pháp cho phép phi công có nhiều quyền tự chủ hơn và phải tự chịu trách nhiệm về kế hoạch và hành trình bay của mình, đồng thời không phụ thuộc nhiều vào trạm kiểm soát mặt đất. Bên cạnh đó, hoạt động huấn luyện chuyên môn cao không theo kịch bản có sẵn trên chiến trường cũng được triển khai. Điều này được cho là nhằm nhắc nhở phi công về khả năng chiến đấu thực sự của họ, thay vì việc cố gắng hoàn thành bài kiểm tra để đạt điểm cao. Tuy nhiên, phi công chiến đấu Trung Quốc vẫn bị đồng nghiệp Mỹ bỏ xa trên phương diện chiến thuật và kỹ năng chiến đấu, bởi trên thực tế, họ còn thiếu khả năng ứng phó với các tình huống thay đổi đột ngột trên chiến trường và đưa ra các quyết định độc lập khi đang bay. Nhiều phi công vốn quen với việc tuân theo chỉ dẫn của chỉ huy từ trạm điều khiển mặt đất vẫn chưa thể làm quen với những kỹ năng này. Theo RAND, hiện một số phi công Trung Quốc thậm chí khó có thể tấn công chính xác mục tiêu trên mặt đất do bị phụ thuộc vào các mệnh lệnh của chỉ huy mặt đất về hành trình bay hay các kế hoạch không kích, cũng như tâm lý e dè không dám mạo hiểm. Báo cáo của RAND nhận định, để xây dựng cho phi công khả năng tự chủ thật sự trong những tình huống không có trong kịch bản, Trung Quốc có thể sẽ phải mất hàng chục năm và đòi hỏi một hệ thống đồng bộ có thể đánh giá chính xác những điểm yếu và sai sót. Xem thêm: Trung Quốc ôm mộng siêu cường hàng không nhờ tiêm kích J-20 Nguyễn Hoàng