Các chuyên mục 
Công an cản trở người dân biểu tình phản đối vụ cá biển ở miền Trung chết hàng loạt do nghi bị ô nhiễm.REUTERS/KhamÔng Coville nói: “ Chúng tôi quan ngại về sự gia tăng mức độ bạo lực gây ra với người biểu tình bày tỏ sự phẫn nộ của họ về vụ cá chết hàng loạt một cách bí ẩn ở biển miền Trung. Chúng tôi kêu gọi chính phủ Việt Nam phải tôn trọng quyền tự do tụ họp, theo đúng nghĩa vụ nhân quyền quốc tế của nước này.”
Phát ngôn viên Cao ủy Nhân quyền LHQ nhắc lại rằng ngày Chủ nhật 08/05/2016 vừa qua, chính quyền đã dùng vũ lực giải tán cuộc biểu tình của khoảng 3.000 người ở Hà Nội và Sài Gòn. Khoảng 300 người đã bị đánh đập và bắt giữ. Trong số những người bị bắt và bị thương có cả một số phụ nữ và trẻ em. Tất cả những người bị giam giữ sau đó đã được thả.
Cuộc biểu tình ngày 08/05 đã diễn ra tiếp theo sau cuộc biểu tình quy mô nhỏ hơn hôm Chủ nhật 01/05, với khoảng một chục người bị thương.
Trong cuộc họp báo hôm qua, phát ngôn viên của Cao ủy Nhân quyền LHQ kêu gọi chính quyền Việt Nam tuân thủ khuôn khổ pháp lý về bảo vệ môi trường và nhân quyền, đồng thời bảo đảm cho tất cả những người bị tác hại bởi nạn cá chết, mà trong trường hợp này là các ngư dân, được đền bù thỏa đáng.
Trên các mạng xã hội tiếp tục có những lời kêu gọi biểu tình phản đối vụ cá chết hàng loạt vào ngày mai, 15/05 cũng như vào ngày Chủ nhật 22/05, đúng vào ngày tổng thống Mỹ Barack Obama đặt chân đến Việt Nam mở đầu chuyến viếng thăm chính thức.
Nhân quyền tại Việt Nam không có tiến triển
Tổ chức Mạng lưới nhân quyền Việt Nam vừa ra bản báo cáo về tình trạng nhân quyền trong năm qua. Người điều phối hoạt động của tổ chức này là Tiến sĩ Nguyễn Bá Tùng dành cho RFA cuộc trao đổi về vấn đề này.
Nhà nước không do dân và vì dân
Trước tiên ông đưa ra những điều mới trong bản báo cáo này về tình hình nhân quyền tại Việt Nam:
TS Nguyễn Bá Tùng: Có một số điểm cần ghi nhận về chuyện sửa đổi luật lệ về nhân quyền, chẳng hạn như là có tu chính về hình luật, luật tố tụng hình sự, luật tạm giam tạm giữ là luật mới. Đó là những cái mới đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi về nhân quyền. Đồng thời, năm vừa rồi chúng tôi ghi nhận có đến 30 tù nhân chính trị được thả. Đó là những cái mà chúng tôi cho là tích cực, tiến bộ. Tuy nhiên khi nhìn lại, vấn đề thi hành những cái luật đưa ra thì chúng tôi nhìn thấy khoảng cách rất xa giữa cái điều nói và cái điều làm, nghĩa là có luật mới nhưng mà vẫn chơi luật rừng.
Vấn đề thứ hai là những người thả ra có phải do bởi thiện ý của nhà nước hay không, hay là do áp lực chính trị của thế giới, hay là những người thả ra chỉ vì hết án tù, hay do họ (nhà cầm quyền Việt Nam) có một thái độ mới về vấn đề nhân quyền.
Khác với nhận xét của một số nhà quan sát cho rằng có tiến bộ, tôi hoàn toàn không đồng ý với những nhận xét cố ý làm đẹp bộ mặt của nhà nước.
-TS Nguyễn Bá Tùng
Chúng tôi ghi nhận có 3 người đặc cách được thả, những người còn lại là hết án tù.
Trường hợp của anh Lê Thanh Tùng thì thả ra đầu năm, cuối năm bắt lại. Rồi tiếp theo đó là vừa qua lại có một đợt bắt bớ nhiều hơn. Chẳng hạn như việc bắt luật sư Đài và người cộng tác của anh, rồi việc đưa Anh Ba Sàm ra xử, rồi việc bắt anh Nguyễn Ngọc Già.
Khác với nhận xét của một số nhà quan sát cho rằng có tiến bộ, tôi hoàn toàn không đồng ý với những nhận xét cố ý làm đẹp bộ mặt của nhà nước.
Kính Hòa: Thưa ông, ông có nói nhà nước Việt Nam có tiến bộ khi ra những luật mới, nhưng việc thi hành thì có vẻ cũng như cũ, vậy theo ông tại sao có một khoảng cách giữa việc cho ra luật và thi hành luật?
TS Nguyễn Bá Tùng: Thứ nhất họ cho ra những luật mới có vẻ tiến bộ để áp ứng yêu cầu của dư luận quốc tế, chẳng hạn như họ là thành viên của Liên Hiệp Quốc.
Vì sao có chuyện đó? Tôi cho rằng việc quan trọng nhất là ý chí độc tôn lãnh đạo, đó là nguyên nhân của mọi vi phạm nhân quyền tại Việt Nam.
Kính Hòa: Có những người bất đồng chính kiến bên trong Việt Nam nói rằng việc xích lại gần nhau giữa Mỹ và Việt Nam như là chuyến thăm Nhà Trắng của ông Nguyễn Phú Trọng, hay phát biểu của các viên chức ngoại giao Hoa Kỳ. Những người bất đồng chính kiến này nói rằng việc xích lại gần nhau đó làm cho những nhà lãnh đạo Việt Nam thấy rằng người Mỹ không có tìm cách thay đổi chế độ chính trị tại Việt Nam, do vậy chính quyền Việt Nam tự tin hơn trong việc đàn áp những người đối kháng trong nước. Ông có chia sẻ quan điểm đó không?
TS Nguyễn Bá Tùng: Vấn đề nhân quyền ở Việt Nam, của nhà nước Việt Nam nó phụ thuộc vào nhiều vấn đề hơn là mình nghĩ.
Nhân quyền đối với chúng tôi là phẩm giá của con người Việt Nam, còn đối với chính quyền cộng sản thì có nhiều vấn đề, trong đó có kinh tế quân sự. Trong quan hệ Hoa Kỳ Việt Nam có các vấn đề chính trị, quân sự, Trung Quốc, tất cả những cái đó nó chồng chéo lên nhau. Ngay cả người Hoa Kỳ họ nhìn vấn đề nhân quyền Việt Nam cũng trên những quan điểm đó, chứ không thuần túy nhân quyền vì nhân quyền, mà là nhân quyền trong chính trị, kinh tế, quân sự… trong bàn cờ thế giới.
Kính Hòa: Tức là ông ít hay nhiều cũng đồng ý chuyện xích lại gần nhau đó làm Hà Nội tự tin hơn, không lo ngại là người Mỹ lớn tiếng can thiệp vô vấn đề nhân quyền Việt Nam…
Chúng tôi thấy có sự liên hệ chặt chẽ giữa nhân quyền và vấn đề môi sinh. Nếu nhà nước thực sự do dân và vì dân thì có sự đóng góp của người dân, thì đã không xảy ra chuyện này.
-TS Nguyễn Bá Tùng
TS Nguyễn Bá Tùng: Đúng, câu trả lời là của tôi đó là hệ quả tất yếu của điều tôi mới nhận xét.
Kính Hòa: Nhưng những giá trị nhân quyền cũng nằm trong máu thịt của người Mỹ?
TS Nguyễn Bá Tùng: Tất nhiên, nhưng người Hoa Kỳ là khác, chính quyền Hoa Kỳ là khác. Chính quyền Hoa Kỳ đại diện cho người dân Hoa Kỳ, nhưng khi họ nhận trách nhiệm thì họ đặt quyền lợi của người Mỹ lên trên hết.
Kính Hòa: Hiện ở Việt Nam đang xảy ra một cuộc khủng hoảng môi trường sống, với môi trường biển, mà hiện chưa có đường hướng giải quyết. Theo ông thì quan hệ giữa vấn đề môi trường và nhân quyền, chẳng hạn như hai cuộc biểu tình lớn vừa qua, ở Việt Nam đang như thế nào và sẽ phát triển ra sao?
TS Nguyễn Bá Tùng: Chúng tôi thấy có sự liên hệ chặt chẽ giữa nhân quyền và vấn đề môi sinh. Nếu chính quyền Việt Nam thật sự tôn trọng nhân quyền thì đã không xảy ra chuyện này. Nếu nhà nước thực sự do dân và vì dân thì có sự đóng góp của người dân, thì đã không xảy ra chuyện này.
Ngược lại nếu môi sinh mà được tôn trọng, thì chắc chắn đời sống người dân sẽ được nâng cao. Người dân sẽ nhận được nước sạch, không khí trong lành. Những cái đó là nhân quyền, là quyền sống, quyền an sinh xã hội. Đàng này nhà nước này là nhà nước độc tài không có ý kiến của người dân, nên họ quản lý vấn đề thiên nhiên theo quyền lợi của họ là một thiểu số.
Chừng nào còn độc tài chính trị thì chắc chắn vấn đề môi sinh sẽ không được giải quyết.
Kính Hòa: Cũng có những ý kiến từ những nhà quan sát, thậm chí từ những nhân vật của chính quyền Việt Nam hiện nay, rằng Việt Nam sẽ cải cách nhưng cần có một lộ trình dài, họ lo ngại là cải cách sớm quá sẽ tạo bất an xã hội, không ổn định để phát triển đất nước. Ông có một lời khuyên nào không?
TS Nguyễn Bá Tùng: Tôi không đồng ý với quan điểm đó, vì vậy trong bản báo cáo này, có một khuyến nghị là bỏ điều bốn Hiến Pháp vì đó là nguồn gốc của mọi việc xấu tại Việt Nam. Chừng nào đảng cộng sản còn nắm độc quyền ở Việt Nam thì chứng đó vấn đề nhân quyền, mọi quyền, từ quyền sống, quyền lao động, quyền an sinh xã hội, quyền kinh tế, quyền ăn nói đều không thể cải thiện được. Vấn đề nói rằng cải tiến theo từng bước một, cái đó chỉ kéo dài thời gian để bỏ đầy túi mà thôi.
Kính Hòa: Xin cám ơn ông.
Ngày Nhân quyền cho Việt Nam lần thứ 22
Thứ Tư ngày 11 tháng 5 vừa qua là lần thứ 22 Ngày Nhân quyền cho Việt Nam, diễn ra tại tòa nhà Thượng Viện Hart Senate Office Building trong khuôn viên điện Capitol.
Thể theo nghị quyết chung SJ-130 của Quốc Hội Mỹ và theo Công Luật số 103-258 do Tổng thống Bill Clinton ký ban hành từ Năm 1994, chỉ định ngày 11 tháng Năm là Ngày Nhân quyền cho Việt Nam.
Đàn áp nhân quyền gia tăng
Năm nay là năm thứ 22 Ngày Nhân quyền cho Việt Nam, diễn ra tại quốc hội Mỹ dưới sự bảo trợ của Thượng Nghị Sĩ Tim Kaine tiểu bang Virginia, bên cạnh sự đồng bảo trợ của một số vị đại diện dân cử lưỡng viện quốc hội Hoa Kỳ.
Năm nay Ngày Nhân Quyền Cho Việt Nam rất khởi sắc vì có những vấn đề như tổng thống Mỹ sắp sửa đi thăm Việt Nam, vấn đề đàn áp nhân quyền gia tăng, nhà cầm quyền cộng sản đang cố tranh đấu để được vào TPP, xin bãi bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương.
-BS Nguyễn Quốc Quân
Bác sĩ Nguyễn Quốc Quân, một trong những người thường đứng ra điều động và tổ chức Ngày Nhân quyền cho Việt Nam hàng năm ở quốc hội, cho biết:
“Năm nay Ngày Nhân Quyền Cho Việt Nam rất khởi sắc vì có những vấn đề như tổng thống Mỹ sắp sửa đi thăm Việt Nam, vấn đề đàn áp nhân quyền gia tăng, nhà cầm quyền cộng sản đang cố tranh đấu để được vào TPP, xin bãi bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương.
Ngoài ra thì cũng có tin rất phấn khởi là bác sĩ Nguyễn Đan Quế đã được giải thưởng Wangju chỉ một tuần lễ trước Ngày Nhân Quyền. Thanh ra năm nay mọi người sốt sắng về tham dự, có những phái đoàn từ Âu Châu, từ Canada, các tiểu bang xa như California, Florida, Texas đều về đây để mà sát cánh cùng đồng bào trong nước đòi tự do dân chủ là mục đích cuối cùng cho dân tộc Việt Nam.
Tôi là cựu dân biểu Leslie Burn, hãnh diện trở lại đây hôm nay bởi vì chúng tôi có quá nhiều chuyện để làm nên phải tiếp tục trở lại mỗi năm là vậy.
Tôi nghĩ chúng ta cần phải áp lực để nhà cầm quyền Việt Nam tôn trọng nhân quyền, trong đó bao gồm cả vấn đề môi trường. Hiện tượng cá chết hàng loạt là thảm họa môi trường chúng ta đang nhìn thấy ở Việt Nam mà nguyên nhân của nó là vì nhà cầm quyền không quan tâm đến người dân. Đó cũng là một vấn đề của nhân quyền mà chúng ta phải cố gắng thúc đẩy và áp lực để người dân Việt Nam có được nhân quyền thực sự.”
Đối với nữ Dân biểu Barbara Comstock, nói về nhân quyền ở Việt Nam thì bên ngoài này còn quá nhiều việc phải làm cùng với một cộng đồng Mỹ gốc Việt đang lớn mạnh mà bà hãnh diện là tiếng nói đại biểu cho họ trong quốc hội:
“Tôi muốn tiếp tục công việc đó và muốn trở thành tiếng nói thay cho những người không thể cất tiếng. Những người đó cần hiểu chúng ta ở đây có thể vận dụng mọi phương tiện và kỹ thuật hầu có thể đến với họ, tranh đấu cùng với họ đồng thời tranh đấu cho những quyền căn bản đáng lẽ phải được tôn trọng như tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tự do ứng cử, tự do đầu phiếu.
Tôi cũng tin rằng những tiếng nói như Đài Á Châu Tự Do phải được lắng nghe, chúng ta cũng phải vận dụng mọi kỹ thuật để tiếng nói đó có thể chọc thủng màng thông tin đang bị bưng bít. Điều quan trọng là chúng ta phải chứng minh được rằng tiếng nói của Đài Á Châu Tự Do có thể đến tai những người bị áp bức, nuôi sống niềm hy vọng của họ, đó là sứ mạng của một cơ quan truyền thông như Đài Á Châu Tự Do.”
Mỹ nên thúc đẩy cải thiện quyền con người cho Việt Nam
Đặc biệt của Ngày Nhân quyền cho Việt Nam lần thứ 22 năm nay ngoài sự kiện tổng thống Obama sắp công du Việt Nam, người ta còn ghi nhận sự hiện diện của Bà Vũ Minh Khánh, là vợ luật sư nhân quyền Nguyễn Văn Đài, đang bị cầm tù bên Việt Nam vì tội gọi là vi phạm Điều 88 Bộ Luật Hình Sư .
Lần lượt những vị dân cử và nghị sĩ quan tâm đến cộng đồng Mỹ gốc Việt ở Hoa Kỳ đã ghé đến và lên tiếng phát biểu như Dân biểu Chris Smith, Thượng nghị sĩ John McCain.
Chính phủ Mỹ nên vận dụng uy tín và giá trị sẵn có của mình để thúc đẩy và cải thiện quyền con người cho Việt Nam trong mọi lãnh vực từ báo chí, tín ngưỡng, chính trị, hội họp vân vân...
-DB Gerald Connally
Trả lời Đài Á Châu Tự Do sau bài diễn văn ngán của mình, Dân biểu Gerald Connally nói:
“Rằng chính phủ Mỹ nên vận dụng uy tín và giá trị sẵn có của mình để thúc đẩy và cải thiện quyền con người cho Việt Nam trong mọi lãnh vực từ báo chí, tín ngưỡng, chính trị, hội họp vân vân... bởi vì cơ bản đó là những giá trị phổ quát mà chính quyền Việt Nam không thể nào không tôn trọng. Theo tôi thì mọi người chúng ta nên kiên trì tạo áp lực để buộc chính phủ Việt Nam phải phát huy và bảo vệ nhân quyền.”
Dưới mắt Ông T. Kumar, giám đốc phân bang quốc tế của Amnesty International Ân Xá Quốc Tế, không gì có thể so sánh được với một phong trào vận động và tranh đấu ôn hòa mà mọi người cùng đồng hành với nhau như Ngày Nhân quyền cho Việt Nam tại quốc hội ngày hôm nay:
“Đây là chuyện không phải cộng đồng nào cũng thực hiện được trong tầm cỡ và mức độ như thế này và điều ấy khiến tác động đến tôi rất mạnh. Tình hình nhân quyền ở Việt Nam quả rất là bất ổn làm chúng tôi phải đặc biệt quan ngại.”
Ngày Nhân quyền cho Việt Nam năm nay còn được sự bảo trợ của Tổng Liên Đoàn Lao Công Hoa Kỳ AFL-CIO. Ngoài ra còn có phái đoàn đại diện các cộng đồng bạn Trung Hoa, Miến Điện, Lào, Mông Cổ, Tây Tạng.
Cuộc vận động nhân quyền cho Việt Nam sẽ tiếp diễn hôm nay, thứ Năm ngày 12 giờ địa phương tại Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, nhằm đề đạt nguyện vọng của người Mỹ gốc Việt trước chuyến công du Việt Nam của Tổng thống Barack Obama ngày 22 tới đây.
Thanh Trúc tường trình từ Quốc hội Hoa Kỳ.
Việt Nam thất vọng về phản ứng của Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc
Dân tríViệt Nam bác bỏ các thông tin không chính xác, thiếu khách quan, không được kiểm chứng của Người Phát ngôn của Cao uỷ Nhân quyền Liên hợp quốc (LHQ)... Trước sự cố môi trường ở các tỉnh miền Trung, Việt Nam đang nỗ lực hỗ trợ cho người dân bị tác động trực tiếp, đồng thời khẩn trương tìm nguyên nhân của sự cố.
Ngày 15/5/2016, trả lời câu hỏi của phóng viên liên quan đến thông báo ngày 13/5/2016 của Người Phát ngôn của Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc (LHQ), Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nguyễn Trung Thành, Đại diện Thường trực của Việt Nam bên cạnh LHQ (Geneva) đã bác bỏ các thông tin không chính xác, thiếu khách quan, không được kiểm chứng của Người Phát ngôn của Cao uỷ Nhân quyền LHQ, ông Rupert Coville; đồng thời lấy làm tiếc và thất vọng về phản ứng vội vã này.
"Việt Nam luôn tôn trọng, bảo đảm các quyền và tự do cơ bản của người dân, trong đó có quyền tự do hội họp, tự do ngôn luận, phù hợp với Hiến pháp 2013 và các chuẩn mực quốc tế về quyền con người. Các công ước quốc tế, đặc biệt là Công ước về quyền dân sự và chính trị cũng quy định rõ các quyền và tự do cá nhân cần phải thực thi trong khuôn khổ pháp luật, không ảnh hưởng đến an ninh, an toàn xã hội, trật tự công cộng, đạo đức, sức khoẻ cộng đồng và quyền, lợi ích của cá nhân khác", Đại sứ Nguyễn Trung Thành nêu rõ.
Đại sứ cho biết, trên tinh thần đó, các biện pháp cần thiết được tiến hành là phù hợp với luật pháp Việt Nam và chuẩn mực quốc tế nhằm đảm bảo trật tự giao thông, an ninh, an toàn cho người dân, nhất là người già, phụ nữ và trẻ em. Những hành vi kích động bạo lực, bài ngoại, gây rối trật tự ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân cần phải được ngăn chặn trong khuôn khổ luật pháp, vì lợi ích chung của cộng đồng.
Theo Đại sứ Nguyễn Trung Thành, trước sự cố môi trường ở các tỉnh miền Trung, Chính phủ, các địa phương liên quan và các tổ chức chính trị, xã hội, đoàn thể đã và đang hết sức nỗ lực để hỗ trợ cho người dân bị tác động trực tiếp. Với sự hỗ trợ của các đối tác, các nhà khoa học quốc tế, Việt Nam đang khẩn trương tìm nguyên nhân của sự cố và thường xuyên cập nhật tình hình trên các phương tiện thông tin đại chúng.
"Chúng tôi hoan nghênh sự hợp tác của các nước, các tổ chức quốc tế, trong đó có LHQ trong nỗ lực cùng Việt Nam xử lý vấn đề này trên tinh thần khoa học, khách quan, thiện chí và xây dựng", ông Thành nhấn mạnh.
Nam Hằng
Tàu chiến Pháp cùng Mỹ tuần tra biển Đông
14/05/2016 16:27
(NLĐO) - Một số hình ảnh mới nhất cho thấy tàu chiến Pháp gia nhập cụm tàu sân bay USS John C. Stennis (Mỹ) cùng tuần tra biển Đông trong bối cảnh Trung Quốc và Mỹ leo thang căng thẳng ở đây.
Thời gian qua, Hải quân Mỹ liên tiếp công khai hình ảnh tuần tra của tàu chiến Mỹ ở biển Đông. Trong khi đó, quân đội Trung Quốc cũng công bố hình ảnh Hạm đội Nam Hải tổ chức tập trận bắn đạn thật trên biển Đông mới đây.
Trên trang tin chính thức của Hải quân Mỹ công bố một chùm ảnh cho thấy từ ngày 6 đến ngày 10-5, tàu chi viện Hải quân Mỹ tiếp tế cho các tàu chiến của cụm tàu sân bay USS John C. Stennis trên biển Đông. Phía Hải quân Pháp đã gia nhập biên đội tàu sân bay Mỹ.
Tàu chiến Pháp cùng Quân đội Mỹ tiến hành tuần tra chung trên biển Đông. Ảnh: CHINA TIMES
Đây là lần đầu tiên có hải quân một nước thuộc châu Âu tiến hành tuần tra chung với quân đội Mỹ trên biển Đông.
Trước đây, vào tháng 1-2013, tàu sân bay USS John C.Stennis và tàu khu trục FS Chevalier Paul (D621) của hải quân Pháp từng kết hợp tuần tra an ninh hàng hải.
Hiện nay, cụm tấn công tàu sân bay USS John C. Stennis vẫn tuần tra biển Đông, thực hiện tổng cộng 5.000 lượt cất hạ cánh máy bay, tổ chức các hoạt động huấn luyện sử dụng các loại xuồng nhỏ cao tốc tác chiến trên biển.
Vào tháng 4, quân đội Mỹ cùng với Philippines tiến hành tuần tra chung ở vùng biển này.
Trong khi đó, trang tin Hải quân Trung Quốc ngày 13-5 công bố một số hình ảnh, cho thấy Hạm đội Nam Hải đưa tàu chiến tới huấn luyện biển xa trái phép ở tận bãi cạn James, nằm cách bờ biển Malaysia khoảng 80 km. Song song đó tiến hành diễn tập tiếp tế tổng hợp hậu cần trong điều kiện chiến đấu thực tế và các bài huấn luyện như tập kích trên không và trên mặt biển.
Mỹ bất ngờ thách thức Trung Quốc
Không hề báo trước, Mỹ áp sát đá Chữ Thập không lâu trước chuyến thăm của Tổng thống Barack Obama đến Việt Nam vào cuối tháng 5.
Chuyến tuần tra “nhạy cảm”Tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS William P.Lawrence của Mỹ hôm 10-5 đi vào phạm vi 12 hải lý quanh đá Chữ Thập (thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam).
Đây là lần thứ ba trong vòng chưa đầy 1 năm Mỹ áp sát trong vòng 12 hải lý quanh các hòn đảo bị Trung Quốc chiếm đóng hoặc bồi đắp trái phép trên biển Đông. Hai lần trước là tàu USS Curtis Wilbur tiếp cận đảo Tri Tôn (thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam) hồi tháng 1-2016 và tàu USS Lassen đi gần nhiều đảo, đá ở Trường Sa vào tháng 10-2015.
Trong tuyên bố cùng ngày, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ Bill Urban nêu rõ: “Những tuyên bố chủ quyền trên biển quá đáng đó đi ngược lại luật pháp quốc tế, như Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982, vì chúng hạn chế quyền tự do đi lại mà Mỹ và tất cả các nước được hưởng”. Hẳn nhiên điều này chọc giận Trung Quốc.
Không lâu sau, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng cho rằng hành động của Mỹ đe dọa cái gọi là “lợi ích an ninh và chủ quyền của Trung Quốc”, gây tổn hại đến hòa bình và ổn định khu vực. Bộ Quốc phòng Trung Quốc cũng cho biết 2 máy bay chiến đấu và 3 tàu chiến nước này đã bám theo tàu Mỹ và yêu cầu rời đi.
Việc Mỹ chọn tuần tra quanh đá Chữ Thập là quyết định mang nhiều ẩn ý, theo giới chuyên gia. Chuyên gia Ian Storey tại Viện ISEAS Yusof Ishak (Singapore) nhận định: “Đá Chữ Thập là nơi nhạy cảm vì đây có thể là trọng tâm của các hoạt động quân sự của Trung Quốc ở biển Đôngtrong tương lai”. Trên hòn đảo xây đắp trái phép này, Trung Quốc xây dựng nhiều hạ tầng, bao gồm cả cảng nước sâu và một đường băng dài 3.000 m. Tờ The Wall Street Journal cũng nhận định việc Mỹ lựa chọn đá Chữ Thập để tuần tra ẩn chứa một tín hiệu đặc biệt. Đây chính là nơi Phó Chủ tịch Quân ủy trung ương Trung Quốc Phạm Trường Long ghé thăm vào tháng trước. Bắc Kinh cũng vừa phái một đoàn văn công ra biểu diễn ở đây.
Thời điểm tuần tra nhạy cảm không kém, nhất là khi hồi cuối tháng 4 qua có thông tin Mỹ hủy một chuyến tuần tra bảo vệ tự do hàng hải ở biển Đông đã lên kế hoạch trước. “Tuần tra vào lúc này chứng tỏ quyết tâm của Mỹ trước khi Tổng thống Barack Obama thăm Việt Nam cuối tháng 5” - ông Storey đánh giá.
Áp lực cho Bắc Kinh
Phát biểu với báo giới trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Obama tại Hà Nội, trợ lý ngoại trưởng Mỹ chuyên trách Đông Á - Thái Bình Dương Daniel Russel sáng 10-5 khẳng định Mỹ có trách nhiệm bảo đảm tự do hàng hải ở biển Đông cho tất cả các nước, đặc biệt là các nước nhỏ.
Cũng chung nhận định, báo Nhật Yomiuri cho rằng Mỹ cần duy trì sức ép thường xuyên lên Trung Quốc thông qua sự hợp tác với Việt Nam, Philippines và các nước có liên quan khác. Tờ báo chỉ ra Trung Quốc đang “leo thang các hành động dối trá”. Theo tờ báo, chính quyền Trung Quốc không ngừng bồi lấn đảo nhân tạo trái phép, biến chúng thành căn cứ quân sự nhưng luôn miệng biện minh chỉ phục vụ cho mục đích dân sự. Kể từ khi có các đảo này, tàu thuyền Trung Quốc lấn ngày càng xa xuống phía Nam biển Đông.
Chẳng hạn, vào tháng 3, hai tàu hải cảnh ngăn cản tàu tuần tra Indonesia bắt giữ tàu cá của Trung Quốc đánh bắt trái phép gần quần đảo Natuna. Tiếp đó, khoảng 100 tàu đánh cá của Trung Quốc bị cáo buộc xâm phạm lãnh hải Malaysia gần bãi cạn Luconia.
Cơ chế làm việc đa phương cũng là lựa chọn của ông Rodrigo Duterte - tân tổng thống Philippines. Hôm 9-5, ông này cho hay sẽ kêu gọi đàm phán giữa các nước trên biển Đông với sự tham gia của các cường quốc như Mỹ, Nhật Bản và Úc. Tuy nhiên, phán quyết mà Philippines đang chờ đợi từ Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở The Hague - Hà Lan về vụ nước này kiện yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốctrên biển Đông có thể bị trì hoãn.
Nguyên nhân là do một nhóm có tên Hiệp hội Luật pháp quốc tế Đài Loan xen vào bằng cách bất ngờ nộp nhiều tài liệu lên PCA. Giới quan sát lo ngại diễn biến này có thể làm phức tạp thêm tranh chấp trong khu vực. HUỆ BÌNH
Trung Quốc bất ngờ "chọc giận" Tòa Trọng tài
(NLĐO) – Trung Quốc cho rằng Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) thuộc Liên Hiệp Quốc lạm quyền và hành động bất công khi nhận vụ Philippines kiện nước này liên quan đến tranh chấp trên biển Đông.
“Ngay cả lúc chính Philippines để lộ mục tiêu thực sự của họ, tại sao Tòa án Trọng tài lại làm ngơ?” – ông Từ ám chỉ đến chuyện Bộ Ngoại giao Philippines từng nêu rõ về mục đích bảo vệ lãnh thổ quốc gia (của Philippines) và lĩnh vực hàng hải, cũng như chuyện Manila tuyên bố không từ bỏ chủ quyền quốc gia chỉ 1 ngày sau khi Philippines khởi kiện hồi 1-2013.Có thể thấy đây là những gắng gượng chẳng ra sao từ phía Bắc Kinh nhằm biện minh cho hành động từ chối tham gia tố tụng hay chấp nhận bất kỳ quyết định nào của PCA trong tương lai. Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 12-5 tại Bắc Kinh, Vụ trưởng Vụ luật và hiệp ước của Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Từ Hoằng chỉ trích 5 thẩm phán của Tòa án Trọng tài đã “vội vã” chấp nhận vụ kiện mà không cần kiểm tra mắt xích giữa các tuyên bố của Manila với chủ quyền lãnh thổ trên biển Đông.
Vụ trưởng Vụ luật và hiệp ước của Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Từ Hoằng Ảnh: THE STRAITS TIMES
Ông Từ ngang ngược cáo buộc có ít nhất 2 trong số 3 thẩm phán đã đảo ngược quan điểm học thuật của họ để biện minh cho quyết định của tòa án vào tháng 10 năm ngoái rằng họ có thẩm quyền đối với vụ kiện. Ông ta cho biết quan điểm của tòa án không chỉ là mâu thuẫn với việc thực thi pháp luật quốc tế, mà còn không phù hợp với các kiến nghị trước đó của ít nhất 2 thẩm phán.
Ông Từ bao biện chuyện Bắc Kinh bỏ qua các phán quyết PCA dự kiến đưa vào đầu tháng vì lẽ tòa án “lạm dụng quyền lực”. Nói như ông Từ, không thuận theo tức Trung Quốc đang bảo vệ sự thiêng liêng của luật pháp quốc tế và thực hiện các thỏa thuận trước đó với Manila về việc giải quyết tranh chấp trên biển Đông thông qua đàm phán song phương, mặc dù Manila “đã không giữ lời hứa”.
Sau những lời lẽ khiếm nhã Trung Quốc đối với PCA, giáo sư Viện nghiên cứu Đông Nam Á thuộc trường ĐH Tế Nam (Trung Quốc) Trương Minh Lượng nhận xét đây là lần đầu tiên Trung Quốc chuyển từ tấn công chính phủ Manila, chuyển sang chĩa mũi dùi vào tòa án. Tuy nhiên, ông Trương nói với báo The Straits Times rằng động thái của Bắc Kinh có thể phản tác dụng.
“Bôi nhọ uy tín của PCA sẽ làm mếch lòng nhiều người, chưa kể điều đó khởi đi từ một nước lớn. Và nếu như thật là một số thẩm phán thay đổi quan điểm, chỉ trích họ chỉ tạo ra ấn tượng xấu rằng Trung Quốc đang tung chiêu hạ từng cá nhân một trong nỗi tuyệt vọng để giảm thiểu tác động tệ hại do vụ án mang lại” – giáo sư Trương lưu ý.
Nhiều năm trước, chính quyền Manila đã đệ trình lên PCA yêu cầu làm rõ các khía cạnh: làm rõ tính pháp lý của đường 9 đoạn do Trung Quốc đơn phương đưa ra hòng bành trướng, chiếm trọn biển Đông, hoạt động cải tạo đang diễn ra ở rạn san hô Trung Quốc chiếm hữu phi pháp và quyền lợi hàng hải của họ, các hoạt động của Trung Quốc ở khu vực Philippines coi vùng đặc quyền kinh tế của nước này. Dự kiến PCA ra phán quyết trong tháng 6 tới.
