Cựu Đô đốc hải quân Mỹ Dennis Blair. (Ảnh: Getty)

Trong một cuộc họp báo diễn ra hôm qua 16/6, ông Blair, tướng 4 sao từng đứng đầu Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ, cho rằng: “Nếu Trung Quốc lấn tới, tôi cho là họ sẽ gặp rắc rối. Rắc rối đó là Mỹ và Philippines sẽ chiến thắng bởi bối cảnh quân sự sẽ tiến triển theo hướng đó”.

Để phục vụ cho âm mưu độc chiếm Biển Đông, khẳng định chủ quyền phi lý ở đây, Trung Quốc đã đưa các đội tàu cá đến những vùng biển tranh chấp, lập nên những đảo nhân tạo từ các bãi cạn suốt 2 năm qua và xây dựng ở đó các đường băng, cảng nước sâu nhằm thực hiện ý đồ quân sự hóa.

Trong một nỗ lực nhằm thách thức chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông, Mỹ đã tiến hành các đợt tuần tra tự do hàng không, hàng hải ở khu vực này. Đáp lại, Bắc Kinh cũng ngang nhiên tăng cường các hoạt động tuần tra của tàu hải quân, máy bay trinh sát và cả máy bay chiến đấu. Tuy nhiên, theo ông Blair, hiện nguy cơ xảy ra xung đột giữa 2 cường quốc này vẫn tương đối thấp.

Bãi cạn Scarborough cách bờ biển Philippines chỉ hơn 200km, trong khi cách Trung Quốc khoảng gần 900km. Tranh chấp ở bãi cạn Scarborough là sự đối đầu trực tiếp giữa Bắc Kinh và Manila. Năm 2012, Trung Quốc đã chiếm đóng trái phép bãi cạn này của Philippines và buộc Philippines đệ đơn kiện lên tòa án trọng tài quốc tế của Liên hợp quốc ở Hà Lan. Giới chuyên gia cho rằng, Philippines có cơ sở pháp lý vững chắc hơn trong vụ kiện này. Hơn nữa, Philippines và Mỹ đã ký kết một hiệp ước quốc phòng song phương, theo đó nếu Manila quyết định bảo vệ khu vực mà họ cho là thuộc chủ quyền của mình, thì Washington sẽ có trách nhiệm phải hỗ trợ về mặt quân sự.

Ở một khía cạnh khác, nếu Mỹ khoanh tay để Trung Quốc chiếm trọn bãi cạn này và tiến hành bồi đắp, cải tạo, đó sẽ là một thất bại địa chính trị “không thể chấp nhận được” với Mỹ, ông Blair nhận định. Với Mỹ, Bãi cạn Scarborough nếu không phải một lằn ranh đỏ, thì ít nhất cũng phải là một lằn ranh hồng”, cựu Đô đốc này nói.

Cựu quan chức Hải quân Mỹ cũng phân tích thêm, nếu xung đột xảy ra, Trung Quốc sẽ rơi vào thế khó khi các căn cứ quân sự đều ở cách xa hàng trăm hải lý. Bất cứ máy bay nào của Trung Quốc cũng cần nạp thêm nhiên liệu để tới vị trí đó. “Theo kinh nghiệm quân sự của tôi, đó là vị trí bất lợi với Trung Quốc nếu xảy ra giao tranh”, ông Blair nói.

Vấn đề bãi cạn Scarborough càng trở nên “nóng” khi tòa án trọng tài quốc tế dự kiến sẽ đưa ra phán quyết vụ Philippines kiện yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông vào ngày 7/7 tới. Trung Quốc bị nghi là bắt đầu tiến hành cải tạo bãi cạn Scarborough để chuẩn bị cho âm mưu lập một vùng nhận diện phòng không phi pháp ở đây.

Minh Phương

Ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc đã ồ ạt bồi đắp trái phép một bãi đá ngầm ở Trường Sa (Ảnh: Reuters)

Trung Quốc đang sợ bị cô lập

Trung Quốc lớn tiếng thừa nhận rằng có khoảng 60 quốc gia ủng hộ lập trường của nước này trong vụ kiện của Philippines về Biển Đông, nhưng trên thực tế chỉ 8 nước lên tiếng và điều đáng nói là tất cả những nước này không hề liên quan gì tới Biển Đông.

Sự lên tiếng bất ngờ của Lesotho và các quốc gia nhỏ hơn nằm cách xa châu Á là sản phẩm của một chiến dịch vận động hành lang mà Trung Quốc thực hiện nhằm tìm kiếm sự ủng hộ của các nước trước khi Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) tại La Hay, Hà Lan đưa ra phán quyết về vụ Philippines kiện Trung Quốc về Biển Đông.

Tuy nhiên, trái với sự mong đợi của Trung Quốc, chỉ 8 quốc gia trên thế giới lên tiếng ủng hộ Bắc Kinh nhằm tẩy chay phán quyết của tòa. Theo các tuyên bố chính thức do Thời báo Phố Wall và Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) tại Washington ghi nhận, đó là các quốc gia: Afghanistan, Gambia, Kenya, Niger, Sudan, Togo, Vanuatu và Lesotho.

Điều nực cười là ít nhất 5 quốc gia có tên trong danh sách khoảng 60 nước mà Trung Quốc đưa ra đã thẳng thừng bác bỏ việc ủng hộ Bắc Kinh, trong đó có 2 thành viên thuộc liên minh châu Âu.

Đối với một nước mà từ lâu vẫn lớn tiếng chỉ trích Mỹ “quốc tế hóa” tranh chấp ở Biển Đông, cuộc vận động hành lang cho thấy những lo ngại ngày càng gia tăng tại Trung Quốc rằng phán quyết của PCA, mà có thể được thực thi thông qua sức ép quốc tế, có thể khiến Bắc Kinh bị cô lập.

Kết quả không như mong đợi của chiến dịch cũng chứng tỏ những hạn chế về tầm ảnh hưởng của Trung Quốc, dù là những quốc gia đang rất “khát” tiền đầu tư.

Trung Quốc khăng khăng nói rằng nước này không thừa nhận thẩm quyền của PCA và cũng tuyên bố không tuân thủ phán quyết của tòa trong vụ kiện do Philippines, một trong các quốc gia có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, khởi xướng.

Mỹ và các đồng minh, trong đó có nhóm G7, hồi tháng trước đã nhất trí hối thúc Trung Quốc tôn trọng phán quyết, với việc Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ash Carter cảnh báo rằng Trung Quốc có nguy cơ xây “tường thành tự cô lập” ở Biển Đông.

Trung Quốc đã đáp trả bằng cách cáo buộc Mỹ “bá quyền”, chỉ trích tòa án trong các bài viết trên báo chí trong nước và quốc tế, và công khai cảm ơn các quốc gia mà Bắc Kinh nói là ủng hộ mình.

Danh sách bịa đặt

Trung Quốc không công bố danh sách chính thức, nhưng Bộ Ngoại giao nước này hồi tháng trước nói rằng có trên 40 nước và báo chí nhà nước hồi tuần này đưa ra con số gần 60.

“So với 7 hoặc 8 nước, con số này đã cho thấy quy mô”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng hôm 14/6 cho hay. Ông này còn cáo buộc các quốc gia ngoài khu vực phóng đại tranh chấp.

Bắc Kinh còn nói rằng nhiều quốc gia Ả-rập đã bày tỏ sự ủng hộ trong một “Tuyên bố Doha” tại một cuộc họp ở Qatar hồi tháng trước. Nhưng kỳ lạ là tuyên bố không được công khai, và cả giới chức Trung Quốc và Qatar đều không thể đưa ra một văn bản nào để chứng minh. Một quan chức Trung Quốc thì thanh minh rằng văn bản đang được phiên dịch.

Nga, một cường quốc có tên trong danh sách của Trung Quốc, cũng nhất trí rằng tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông không nên bị quốc tế tranh chấp, nhưng cũng không công khai ủng hộ Bắc Kinh trong vụ kiện.

Chuyên gia Greg Poling, từ Sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á (AMTI) thuộc CSIS, cho hay nhiều quốc gia dường như không muốn công khai mâu thuẫn với Trung Quốc. “Nhưng rốt cuộc, năng lực của Trung Quốc nhằm câu kéo một phản đề thuyết phục và lôi kéo các quốc gia khác vào đó sẽ cho thấy Bắc Kinh đang phải chịu sức ép ra sao”.

Các nước phản ứng

Trong số các quốc gia lên tiếng tuyên bố không ủng hộ lập trường của Trung Quốc về vụ kiện Biển Đông có Ba Lan, một quốc gia thành viên của EU, khối vốn ủng hộ tiến trình của vụ kiện.

Giới chức Ba Lan đã giận dữ hồi tháng 4 khi Trung Quốc bất ngờ đưa ra một tuyên bố mà chưa được cả hai nước nhất trí sau cuộc gặp giữa Ngoại trưởng hai nước. Tuyên bố nói rằng Ba Lan ủng hộ chính sách của Trung Quốc nhằm giải quyết tranh chấp “thông qua đối thoại và tham vấn”, nhưng không đề cập tới phiên tòa.

Tuyên bố “không phản ánh đúng lập trường của Ba Lan về vấn đề Biển Đông, vốn đã được truyền đạt tới phía Trung Quốc”, Bộ Ngoại giao Ba Lan cho biết. “Lập trường đó vẫn không đổi và phù hợp với chính sách của cả khối EU”.

Slovenia, một quốc gia thành viên EU khác, và đất nước vùng Balkan Bosnia và Herzegovina cũng phủ nhận các tuyên bố chính thức của Trung Quốc rằng nước này ủng hộ Bắc Kinh về phiên tòa.

Bất ngờ nhất có lẽ là việc Trung Quốc gặp rắc rối trong việc tìm kiếm sự ủng hộ của các quốc gia nhỏ hơn mà nước này cung cấp các khoản viện trợ và đầu tư lớn. Hồi tháng 4, Fiji đã bác bỏ một bài viết trên báo chí nhà nước của Trung Quốc rằng Fiji ủng hộ Bắc Kinh ở Biển Đông.

Và khi Trung Quốc thông báo hồi tháng 4 về một “sự đồng thuận quan trọng với Lào, Campuchia và Brunei về Biển Đông, ba nước này không hề đưa ra tuyên bố nào. Giới chức Lào và Brunei từ chối bình luận, trong khi một phát ngôn viên chính phủ Campuchia đã bác bỏ thông tin nói rằng nước này đã đi đến một thỏa thuận với Trung Quốc. “Chúng tôi không thay đổi lập trường”, ông nói.

An Bình