Image copyrightFB TRINH MINH HIEN

Nhà Trắng vừa có phản hồi thỉnh nguyện thư được hơn 142.000 người ký trên website của họ về thảm họa cá chết hàng loạt tại miền Trung Việt Nam.

Thư phản hồi viết: “Chúng tôi bày tỏ sự cảm thông sâu sắc tới người dân các tỉnh ven biển miền Trung trong lúc người dân nỗ lực vượt qua thiệt hại về hải sản ảnh hưởng đến sinh kế của họ.

Khi Việt Nam đối phó cuộc khủng hoảng môi trường này, Chính phủ Hoa Kỳ sẵn sàng giúp đỡ. Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Ted Osius đã tiếp cận các quan chức chính phủ cấp cao ở Hà Nội để ngỏ lời trợ giúp của chúng tôi, và hai chính phủ đang thảo luận về các lĩnh vực có thể hợp tác.

Sự tham gia của công chúng là một phần quan trọng trong việc giải quyết những thách thức về môi trường. Tương tự như kinh nghiệm tại Hoa Kỳ, chúng tôi khuyến khích Chính phủ Việt Nam tăng cường hợp tác với các tổ chức xã hội dân sự và các tổ chức phi chính phủ về môi trường, những nới có thể giúp các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi vụ cá chết, đảm bảo trách nhiệm và tính minh bạch trong các nỗ lực làm sạch vùng biển, và giúp xây dựng chính sách để ngăn ngừa các vấn đề trong tương lai."

'Thành tố quan trọng'

Thư phản hồi viết tiếp rằng khi thăm Việt Nam tháng 5/2016, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã trao đổi với chính phủ Việt Nam, giới doanh nhân, và các đại diện xã hội dân sự, cũng như sinh viên.

Lá thư dẫn lại lời Tổng thống Obama phát biểu khi đó: "Một khi người dân được quyền tự do tổ chức trong xã hội dân sự, quốc gia có thể giải quyết tốt hơn những vấn nạn mà chính quyền đôi khi không thể tự giải quyết”.

Image copyrightWHITE HOUSE

Thư của Nhà Trắng viết tiếp: “Việc hợp tác về môi trường là một thành tố quan trọng trong mối quan hệ đối tác toàn diện Mỹ - Việt. Trong chuyến thăm Việt Nam của ông Obama, hai nước đã khởi động Quan hệ Đối tác Khí hậu Mỹ - Việt, nhằm giúp hai nước thực hiện Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu”.

“Chúng tôi đang trợ giúp các nỗ lực bảo tồn môi trường giúp đưa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội dân sự lại gần nhau, chẳng hạn như Sáng kiến Liên minh Hạ Long - Cát Bà nhằm bảo vệ những kho báu quốc gia của Việt Nam”.

“Chúng tôi cũng đồng thời tăng cường mối cam kết chung đối với cuộc sống biển thế giới qua những chuẩn mực môi trường cao được định ra trong TPP, một hiệp ước cam kết bảo vệ môi trường thiết thực nhất trong các hiệp ước giao thương trong lịch sử."

Nghị sĩ Đài Loan lên tiếng về Formosa: Bài học xương máu?

(Tin tức thời sự) - Những bài học kinh nghiệm xương máu từ quá khứ đã buộc Đài Loan phải thận trọng trong các tuyên bố về môi trường.

• Lập trạm quan trắc giám sát Formosa xả thải
• Cá chết hàng loạt ở miền Trung: Mổ xẻ trường hợp Formosa

Kinh nghiệm xương máu về ô nhiễm môi trường

Ngày 16/6, trong cuộc họp báo tại Đài Bắc về vấn đề Formosa và môi trường biển Việt Nam, các nhà hoạt động môi trường, nhân quyền Đài Loan (Trung Quốc) đã cùng kêu gọi chính quyền phải thắt chặt các quy định về môi trường đối với các công ty Đài Loan khi đầu tư ra nước ngoài, sau khi tranh cãi về việc có thể nhà máy thép của Formosa Plastics Group (FPG) tại Việt Nam gây ô nhiễm môi trường biển.

Đánh giá về động thái này của Đài Loan, ông Vũ Đình Đáp - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III (thuộc Bộ NN&PTNT) cho rằng điều này hoàn toàn phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.

“Không phải Đài Loan nghiêm khắc với doanh nghiệp của nước họ khi đầu tư tại nước ngoài đâu. Bất cứ nước nào cũng sẽ làm như thế. Việt Nam cũng không phải là trường hợp ngoại lệ. Vì chúng ta đầu tư ra nước ngoài ít nên chưa đến mức gây ảnh hưởng lớn, nếu không chúng ta vẫn phải làm.

Việc nghị sĩ Đài Loan lên tiếng vụ Formosa liên quan đến ô nhiễm biển ở Việt Nam cũng xuất phát từ kinh nghiệm sương máu mà họ từng phải gánh chịu.

Điều này xuất phát từ những lợi ích kinh tế. Khi mà đầu tư ra nước ngoài thì không phải chỉ công ty mà nhà nước cũng có lợi từ hoạt động đó. Người ta phải nộp thuế cho nước có công ty hoặc doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài. Đương nhiên ở đây Đài Loan có quyền lợi về kinh tế và và thứ hai quy định như vậy cũng là để bảo vệ doanh nghiệp, công dân của họ ở nước ngoài”, ông Đáp khẳng định.

Cùng đưa ra quan điểm, TS Bùi Quang Tề, nguyên Trưởng phòng Sinh học thực nghiệm, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I nhấn mạnh, những bài học kinh nghiệm xương máu từ quá khứ đã buộc Đài Loan phải thận trọng trong các tuyên bố về môi trường.

“Đài Loan đã gây ô nhiễm môi trường từ năm 1986, 1987. Họ nuôi tôm thâm canh và bị thất bại nặng nề.  Sản lượng giảm 4-5 lần. Trước kia họ đạt khoảng 90 ngàn tấn nhưng đến nay chỉ còn khoảng 20 ngàn tấn. Dù có nỗ lực nhưng cũng không vực dạy lại được.

Đài Loan có nhiều trường hợp không phá hủy môi trường ở đất nước họ nhưng khi đi ra nước ngoài gây ô nhiễm, như nuôi tôm thâm canh ở Ấn Độ đã bị phản ứng, Formosa ở Campuchia cũng bị ô nhiễm rồi mới gần đây xảy ra tại Việt Nam.  Trong Quốc hội hay nghệ sĩ Đài Loan kêu gọi như thế là tốt. Tuy nhiên quan trọng là có quyết liệt, quyết tâm với doanh nghiệp nước họ hay không”, TS Tề khẳng định.

Xử lý nghiêm những công ty làm ô nhiễm môi trường

Từng có thời gian đi khảo sát thực tế tại một số các quốc gia tiên tiến trong khu vực như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan... ông Vũ Đình Đáp - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III  cho rằng ở các nước trên họ có những quy định chặt chẽ về môi trường với các doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư trên địa bàn. Nếu sai phạm các cam kết được đưa ra, chính quyền nước sở tại sẽ chiếu theo quy định của phát luật để xử lý nghiêm.

“Nếu phát hiện sai phạm, họ đưa ra tòa để xử, đòi bồi thường thiệt hại gây ra. Thậm chí là cấm, đình chỉ hoạt động của doanh nghiệp hoặc cá nhân đó chứ không chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở. Vì thế mà vấn đề môi trường ở các nước này được đảm bảo rất tốt”, ông Đáp nói.

Đối chiếu với Việt Nam, vị chuyên gia thừa nhận, dù nước ta đã có những quy định rõ ràng về môi trường theo chuẩn quốc tế, có những hội đồng đánh giá, thẩm định riêng biệt nhưng trong quá trình quản lý, kiểm soát vẫn bộc lộ những hạn chế, điểm yếu.

“Quy định là như vậy nhưng quá trình giám sát thì lại là chuyện khác. Thời gian qua khi tình trạng cá chết xảy ra tại Việt Nam thì phản ứng của một số Bộ, cơ quan, ban ngành trong việc phát hiện, xử lý, thông tin còn chậm, gây băn khoăn trong dư luận”, vị chuyên gia đánh giá.

Thận trọng khi Đài Loan đề nghị giúp

Cùng với việc kêu gọi chính phủ phải thắt chặt các quy định về môi trường đối với các công ty Đài Loan khi đầu tư ra nước ngoài, các nghị sĩ Đài Loan cũng đưa ra lời đề nghị với phía Việt Nam về việc trợ giúp để xác định nguyên nhân cá chết tại các tỉnh miền Trung.

Chia sẻ về vấn đề này, TS Bùi Quang Tề đánh giá cao tinh thần của phía Đài Loan. Tuy nhiên, vị chuyên gia cho rằng cần phải nhìn nhận việc hợp tác ở 2 khía cạnh để đưa ra những quyết định đúng đắn