Helen Clark/Asia Sentinel

Lê Quốc Tuấn dịch Việt Ngữ

Nạn đàn áp sách nhiễu trầm trọng hơn nhiều so với việc bỏ tù những người viết blog

Đúng vào thời điểm bất lợi cho Việt Nam khi đang tìm kiếm một thỏa thuận với Mỹ về việc cung cấp vũ khí, bản báo cáo đầy đủ về sự tàn bạo của công an và nỗi bất an của công chúng do tổ chức Human Rights Watch ở New York phát hành, đã soi chiếu vào các lạm dụng sách nhiễu "rộng rãi" trong hệ thống Tư pháp.

Bản báo cáo cho biết có ít nhất là 24 trường hợp tử vong và vô số trường hợp đánh đập khi bị công an giam giữ từ năm 2010 và năm 2014. Trong đó, có 14 trường hợp tử vong mà cơ quan hữu trách nhận trách nhiệm,10 trường hợp đổ lỗi cho bệnh tất hoặc tự sát. Mặc dù không nói chuyện trược tiếp được với các nạn nhân vì sợ họ sẽ gánh chịu các hậu quả khác, Human Rights Watch nói rằng đây là cuộc điều tra quan trọng đầu tiên về loại thông tin này.

Trong tháng Tám, TNS Mỹ John McCain và Sheldon Whitehouse tuyên bố sẽ thúc đẩy Quốc hội Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm về việc bán vũ khí sát thương cho quốc gia Đông Nam Á này. Các tổ chức vận động nhân quyền khác dự kiến sẽ gây áp lực lên cả Việt Nam và Mỹ để ép buộc Hà Nội phải thay đổi cách cư xử với giới bất đồng chính kiến và thường dân. Việc công khai báo cáo của Human Rights Watch đã giúp phần hiệu quả vào các áp lực này.

Rất nhiều thông tin từ bản báo cáo lấy nguồn từ phương tiện truyền thông do nhà nước kiểm soát, bản báo cáo cũng ghi nhận là các nhà báo và báo chí cũng đối diện với những khó khan vì tính chất nhạy cảm của chủ đề.

Hà Nội thường xuyên bị tấn công về các thánh tích nhân quyền nghèo nàn. Kể từ khi Myanmar tự do hóa, một số nhà bình luận nước ngoài cho rằng Việt Nam hiện nay là nơi tồi tệ nhất trong lĩnh vực nhân quyền.

Vấn đề nhân quyền luôn được nêu ra trong hầu hết các chuyến viếng thăm của viên chức Mỹ, trọng tâm là các quyền tự do ngôn luận, tự do thông tin và việc bắt giữ những người bất đồng chính kiến. Các quyền khác chỉ thi thoảng được đề cập đến, ví dụ như quyền không thể bị công an đánh chết khi vi phạm nhẹ về giao thông như lái xe gắn máy không có mũ bảo hiểm.

Nạn công an tham nhũng, tàn bạo và kém hiệu quả là sự thật lập đi lập lại, đôi khi còn tốn kém và thậm chí đẫm máu đối với đại đa số công dân Việt Nam. Bản báo cáo năm 2013 của Bộ Ngoại giao Mỹ về nhân quyền có viết: "Các lạm dụng sách nhiểu nhân quyền cụ thể gồm những việc như công an cảnh sát tiếp tục ngược đãi nghi phạm... bao gồm cả việc sử dụng sức mạnh gây chết người cũng như các bản án tù khắc nghiệt ... Ảnh hưởng chính trị, nạn tham nhũng và thiếu hiệu quả tiếp tục làm sai lệch đáng kể hệ thống tư pháp."

Giới bất đồng chính kiến và các blogger thường nêu các vấn đề như thế. Tuy nhiên đối với những người ở bên ngoài đang lên án thành tích nhân quyền của chế độ, quan tâm của họ về các vấn đề ấy thường đứng sau việc họ bị cầm tù. Cựu đảng viên Đảng Cộng sản Vi Đức Hồi ở Lạng Sơn đã tiểu thuyết hoá một vụ bắt giữ, sau đó là việc đánh đập và cái chết của anh Nguyễn Văn Khương 21 tuổi ở Bắc Giang, Hà Nội trong năm 2010. Sự việc anh Nguyễn Văn Khương không phải là một hành vi chống đối liều lĩnh, báo chí truyền thông địa phương đã đưa tin về cái chết của anh và đã có một cuộc phản đối lớn trong đám tang của anh. Vì việc này và những việc khác nữa, ông Hồi bị bản án tám năm tù, sau đó giảm xuống năm năm.

Cái chết gây phẫn nộ của anh Khương không phải là duy nhất trong các tiêu đề trên báo chí chính thống của Việt Nam. Năm 2011, Trịnh Xuân Tùng, 53 tuổi đã dính líu vào một cuộc cãi nhau ở bến xe Giáp Bát, Hà Nội sau khi công an tìm cách phạt người tài xế xe ôm vì để hành khách không đội mũ bảo hiểm.

Vụ cãi nhau nhanh chóng trở nên nghiêm trọng, khi con gái vào thăm trong trại giam,  ông Tùng than là mình bị tê liệt và tám ngày sau thì ông qua đời. Trịnh Kim Tiến, con gái ông đã phản đối và treo biểu ngữ bên ngoài cửa hàng của gia đình để phản đối cho sự vô tội của cha mình và sau đó cô thực hiện cuộc phản dối tiếp tục trên trực tuyến.

Chỉ riêng trong năm qua, Bộ Ngoại giao Mỹ đã báo cáo về chín cái chết trong tù. Trong hầu hết các vụ án, nếu công an có bị truy tố thì thường không phải là tội sát nhân, một tội trọng, mà với tội danh nhẹ để được hưởng án nhẹ hơn.

Một vụ việc khác về quyền chính trị, cưỡng chế và cướp đất, từng khiến giới viết blog, các công dân – và cả các viên chức cao cấp nhất của chính phủ khi ấy - phải quan tâm. Đầu năm 2012 Đoàn Văn Vươn, một nông dân nuôi cá, bằng vụ khí tự chế, đã đẩy lùi một lực lượng công an xông vào đất trại trục xuất ông và gia đình.

Có đến hơn 100 công an trong vụ việc và dù ông Vươn và thân nhân phải ra hầu toà, (các loại súng cầm tay không được công nhận ở VN) nhưng điểm nổi bật ở đây chính là có việc chiếm đoạt đất đai và tham nhũng ở trong nước và các lực lượng công an, đã và được phép thực thi việc chiếm đoạt bất hợp pháp ấy.

Công chúng đông đảo ủng hộ ông Vươn, gây lo lắng đến mức Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phải ra lệnh điều tra, cuối cùng đã khám phá ra nhiều hành vi bất thường trong vụ cưỡng chế đất. Một số quan chức địa phương đã bị trừng phạt, nhưng số cá bị thiệt hại khi công an đến san bằng nhà đất của ông Vươn không hề được bồi thường.

Trong một cuộc biểu tình khác về đất đai ở ngoại thành Hà Nội vài tháng sau đó, 1.000 dân làng đã đối mặt với khoảng 3.000 cảnh sát cơ động, nổi tiếng với quân phục màu ô liu đậm của họ cùng trang bị thiết bị chống bạo động và súng AK47. Các cảnh quay nhanh chóng tải lên YouTube và gây phẫn nộ tương tự. Chính phủ cho rằng tất cả đã bị các “thế lực thù địch” (một mô tả gán ghép) dàn dựng nên, điều này cho thấy các nhà hoạt động dân chủ, có thể truy cập đáng kể vào nhiều nguồn thông tin và tốt hơn so với các bộ phận quay phim chính thức của nhà nước.

Tối thiểu là hai trường hợp này cũng đã cho thấy sự liên can của những người rõ ràng là đại diện của nhà nước, ngay cả khi phần lớn họ vẫn còn vô trách nhiệm. Đó là những thanh niên không (hoặc đôi khi hoàn toàn không) chính thức làm việc cho nhà nước, một loại “lực lượng dân phòng” được xử dụng để đe dọa người nông dân canh tác, những ai không chịu giao nộp đất đai hoặc để đánh phá các cuộc biểu tình về đất đai, đòi hỏi lương bổng của công nhân.

Vào tháng Tám năm nay chính phủ đã làm một số việc để thay đổi. HRW và các tổ chức khác đã thận trọng hoan nghênh Thông tư 28, do Bộ Công an ban hành, có tiêu đề là "Quy định về công tác Điều tra Hình sự trong Công an Nhân dân”. Thông tư này được xem là một cải thiện nhưng vẫn còn đôi chút chưa triệt để với những lỗ hổng và bất thường (như việc phân loại người bị tình nghi là tội phạm). Thông tư cấm "việc bức cung ... hoặc sử dụng các biện pháp trừng phạt".

Một nguồn chuyên môn, ẩn danh tuyệt đối, từng nói chuyện với Asia Sentinel đã cho biết "Việc tra tấn là tiêu chuẩn hành xử của công an khi những người trẻ tuổi bị bắt vì các tội phạm có thực. Công an thường đánh đập các bị cáo để "khuất phục" và tất cả các đồn công an đều có giữ các vũ khí bằng điện để dọa nạt tù nhân khiến họ phải thú tội - ngay cả dù không làm gì sai trái."

Tuy nhiên, nguồn tin ấy cũng ghi nhận rằng mặc dù có bạo lực trên diện rộng, Hà Nội đã cho thấy ý nguyện chính trị muốn cải thiện tình hình mặc dù đó là từ "các viên cao cấp của chính phủ", những người muốn nhìn thấy sự thay đổi.

Dù trong một hệ thống chính trị thứ bậc như ở Việt Nam, các mệnh lệnh từ trên thường đi xuống dưới rất nhanh chóng, tuy nhiên việc thực hiện ở hạ tầng, tại các thành phố nhỏ có thể mất thời gian. Thường thì, như HRW ghi nhận, các công an thấp nhất dưới phường xã, là các thủ phạm và cần phải được huấn luyện đào tạo nhất.

Công dân Việt Nam cùng có chung nỗi sợ hãi phổ biến khi bị công an chú ý. Tất nhiên giới bất đồng chính kiến là đặc biệt rủi ro nhất nhưng hầu như bất cứ ai đi quá giới hạn đều có thể bị tổn thương. Những câu chuyện về sự tàn bạo và tống tiền của công an được lan truyền rộng rãi, và trong những năm gần đây đã nổi bật trên các phương tiện truyền thông do nhà nước kiểm soát và trở thành một thứ dịch bệnh trong các blog và các bài viết trên phương tiện truyền thông xã hội.

Chính phủ đã phản đối bản báo cáo của HRW trên báo chí anh ngữ của Bộ Ngoại giao. Điều này là không có gì ngạc nhiên; một bản báo cáo của Báo cáo viên đặc biệt LHQ về tự do tôn giáo tháng trước cũng bị đối xử tương tự. Tuy nhiên, các bản án nghiêm khắc đã được ban ra, một trưởng công an vừa nhận án tù 17 năm trong khi các cấp thấp hơn của ông bị từ 6 đến 12 năm.

Ông Trương Trọng Nghĩa, phó Chủ tịch hội Luật sư Việt Nam nói với phiên điều trần của Ủy ban Tư pháp Quốc hội, "nạn tra tấn vẫn còn tồn tại; [những người điều tra] đối xử với nghi phạm như kẻ thù của họ...Phán quyết sai trái, đe dọa và tra tấn gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đến bản thân chế độ. Con cháu  [nạn nhân] sẽ quy trách nhiệm cho chúng ta."

Bản báo cáo của HRW có hũu ích không ? Giới chuyên môn cho rằng có: “Họ (chính phủ VN) sẽ rất không vui vì bản báo cáo này, nhưng họ sẽ phải lưu ý đến vấn đề”

Tác giả Helen Clark là một cây bút tự do ở Úc, người đã trải qua nhiều thời gian ở VN để nghiên cứu về tình trạng nhân quyền ở đấy. 

Công an đánh dã man người bán hàng rong

CTV Danlambao - Vào lúc 20h tối ngày 29/9, một chị bán hàng rong đã bị công an đánh đập hết sức dã man tại khu vực hồ Con Rùa (quận 3, Sài Gòn).

Tên công an Bùi Xuân Hải, công tác tại công an phường 6, quận 3 là người trực tiếp đuổi, đấm, đá, giật tóc kéo lê thân thể người nữ bán rong trên đường. Tên Hải chỉ ngừng tay khi có sự can thiệp của người dân.

Khuôn mặt tên CA ác ôn Bùi Xuân Hải

Đặc biệt, khi ra tay hành hung, tên Hải đang mang bảng tên của một người khác đang công tác tại phường 6, có tên Phạm Anh Dũng.

Chị hàng rong được người dân chở đi cấp cứu trong tình trạng ngất xỉu và máu vẫn đang chảy ở vùng đầu.

Bàn tay nhuộm máu đồng bào

Trao đổi với CTV Danlambao, một người dân có mặt tại thời điểm xảy ra sự việc cho biết: 

"Khi người dân đưa chị kia thì người công an nhanh chóng bước lên xe, nổ máy chạy đi nhưng đã bị người dân chặn xe lại, yêu cầu xuống xe làm rõ sự việc. Tuy nhiên, người công an vẫn ngồi trên xe và tỏ thái độ thách thức. Khi lực lượng 113 xuất hiện thì họ giải tán mọi người và đưa người công an đi".

Nạn nhân là một chị bán hàng rong, đã phải nhập viện trong tình trạng ngất xỉu và máu vẫn chảy

Tình trạng công an lạm dụng bạo lực với người dân đang diễn ra với mức độ ngày càng tăng: Công an đánh nhà báo, đánh người dân tham dự phiên toà công khai, đánh thương lái, đánh người bán hàng rong.... Và tình trạng công an đánh dân sẽ còn tăng lên nữa khi đảng uỷ công an vừa có chân ông tổng Lú.

CTV Danlambao

danlambaovn.blogspot.com

Côn an, họ là ai?

Năm xích lô (Danlambao) - Tình trạng côn an hoành hành bạo ngược khắp nơi trên đất nước dưới quân phục hay thường phục ngụy trang cho chúng ta thấy hình ảnh một xã hội (XH) thoái hóa, bất ổn và đau thương với những giá trị đạo đức tối thiểu của nhân loại cũng bị đào thải. Một là họ (côn an) được tuyển chọn từ thành phần côn đồ cặn bã của XH để bảo vệ chế độ bằng bạo lực ươn hèn, hai là chế độ đã bất lực?

Côn an cộng sản (CS) là hung thần ác quỷ của thời đại chẳng còn xa lạ với người dân hôm nay. Bạn nghĩ sao khi muốn gia nhập hàng ngũ côn an thì lý lịch phải có hai đời tham gia cắt mạng, nên chẳng lạ khi họ mang giòng máu lạnh.

Ngày xưa người lớn thường dọa con nít bằng hình ảnh ma quỷ hoặc những gì ghê rợn, xấu xa, ghê tởm; bây giờ chỉ nói "côn an (CS) tới kìa", trẻ em lập tức run rẩy hơn bị sốt rét và câm như cá bị ám ảnh Formosa, người già chỉ thở dài "ôn dịch". Như vậy là nhà cầm quyền CS đã "thành công" trong việc gây dựng lực lượng bảo vệ chế độ độc tài gian ác qua hình ảnh người chiến sĩ côn an "trung với đảng (hèn với giặc), ác với dân - nhiệm vụ nào cũng bất cần, khó khăn là chuyện của dân".

Điển hình

Chuyện côn an hành dân xảy ra từng giờ và trên từng cây số trở thành nỗi ám ảnh của người dân nhưng ba vụ đặc trưng mới nhất mà báo lề đảng buộc phải lên tiếng trong vòng 10 ngày vừa qua liên quan đến côn an làm người viết nhớ về quá khứ lịch sử thời chúa Trịnh với loạn kiêu binh. Xin được tóm tắt ba vụ nêu trên như sau:

1. Miền Trung: Ngày 21/09/2016, phóng viên Đỗ Thanh Hải báo lề đảng bị lực lượng côn an xã Cư Pô, huyện Krông Búk, tỉnh Đắc Lắc giật máy ảnh, đàn áp vì... chưa xin phép tác nghiệp (?!) khi nhà cầm quyền đang cưỡng chế thô bạo người dân địa phương để xây dựng nhà "văn hóa" thôn Nam Tân. Lãnh đạo côn an tỉnh sau đó xác nhận vì không biết là phóng viên nên mới xảy ra vụ việc.

2. Miền Bắc: Ngày 23/09/2016, nhà báo lề đảng Quang Thế được côn an hình sự "vuốt má, đá nhưng không trúng" (theo cách nói của côn an Hà Nội sau vụ việc) khi đang muốn làm phóng sự trên cầu Nhật Tân (Hà nội) về một tài xế Taxi nhảy cầu tự tử. Theo côn an, đây là "bí mật nhà nước"(?!) nên không cho phép bất cứ ai tới hiện trường.

3. Miền Nam: Ngày 30/09/2016, thiếu úy Bùi Xuân Hải "xoa tóc", kéo lê đến đổ máu chị Nguyễn Thị Thu Thảo trên khu vực hồ Con rùa, quận 3, thành hồ (bị ngập).

Phân tích

Khi lượng định và đánh giá về vấn đề nào đó, đầu tiên là luôn giữ thái độ khách quan để từ đó có thể đưa ra nhận định trung thực nhất. Thứ hai là người có nhiệm vụ giữ gìn pháp luật hoặc là quan chức của chế độ phải am hiểu luật pháp và cuối cùng là mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Do đó người viết cũng theo tinh thần nêu trên để bình luận về ba vụ điển hình Trung-Bắc-Nam. Đúng sai tùy theo góc độ và người viết mong đón nhận mọi góp ý để học hỏi. Người viết chỉ yêu cầu DLV tham gia tích cực có lý luận, không nhất thiết phải là người Bắc như đảng trưởng lý sự cùn và kỳ thị chủng tộc của DLV. Người viết xin phép có vài ý kiến như sau.

1. Phát biểu của phía côn an "lãnh đạo côn an vì không biết là phóng viên nên mới xảy ra vụ việc". Lý giải của côn an cho thấy là tùy vị trí công tác/xã hội sẽ có giá trị khác nhau và cũng sẽ được "quan tâm" khác nhau, từ đó cho thấy "công bằng XH" của CS chỉ nói cho vui. Họ thừa biết là phóng viên nhưng tảng lờ như không biết, giả sử là thường dân thì sẽ ra sao?

Phóng viên chờ làm thủ tục xin-cho thì chỉ khác người dân khía cạnh chuyên môn và khi được tác nghiệp thì kịch bản đã hoàn thiện đúng-quy-trình. Nếu vậy thì làm ơn dẹp cánh phóng viên, nhà báo lề đảng vì chỉ đăng tải nội dung từ tuyên giáo trung ương đưa ra, bày chi hơn 700 truyền thông của đảng với hơn chục ngàn phóng viên cho hao tốn tiền thuế nhân dân.

Theo tư duy của người viết thì thông tin lề đảng đã có tiến bộ khi đụng chạm quyền lợi. Điều này nên hoan nghênh với thái độ tôn trọng và khuyến khích nếu giữ vững nguyên tắc có lẽ xa vời với người làm báo lề đảng. Người viết không phải là nhà báo hoặc phóng viên chỉ viết với cảm nghĩ của cá nhân.

2. Khi điều tra hiện trường thì nhà chức trách phải rào dây hoặc dựng bảng cảnh báo cho những ai không có trách nhiệm biết mức giới hạn. Nếu không có ít nhất động thái nêu trên thì với quyền tự do di chuyển được ghi rõ trong Hiến pháp thì không thể cấm đoán công dân tới hiện trường.

Vấn đề càng khó hiểu mà người dân cho là lạm dụng chức vụ khi nói "đây là bí mật nhà nước"(?!). Nhà nước sao lắm bí mật không thể cho nhân dân biết, đến độ một tài xế lái Taxi tự tử hoặc án mạng cũng là bí mật nhà nước? Có đại biểu quốc hội phát biểu là văn thư đóng dấu "mật" mà ai cũng biết (?!). Người viết từng chứng kiến một chị lượm túi nhựa trong bãi rác cãi với nhà cầm quyền khi bị bắt. Chị cho là rác nên vì nhu cầu mưu sinh đâu có gì sai, nhà cầm quyền lý luận chị đã xâm hại tài sản xã hội chủ nghĩa (XHCN) nên đã phạm luật. Ai đúng ai sai, người viết không bình luận vì tài sản XHCN chỉ là đống rác sao?

Cái "tài" như diễn viên phường tuồng của lãnh đạo côn an là anh cảnh sát hình sự bị "kỷ luật" với hình thức khiển trách (sau đó luân chuyển công tác lên cao hơn, ai biết được). Anh nhà báo "được" xử phạt hành chính hơn 14 triệu VND chỉ vì làm theo lời đảng.

3. Tội danh treo lơ lửng trên đầu công dân bất hay bạo động luôn là "chống người thi hành công vụ" dẫu kẻ thi hành công/tư vụ hành xử thế nào vẫn... đúng, tệ lắm là sai quy trình. Như thế nào là chống người thi hành công vụ thì nhà cầm quyền độc tài không cần giải trình. "Miệng nhà quan có gang có thép, đồ nhà khó vừa lọ vừa thâm" nên nhà cầm quyền luôn xử "công khai" để nhân dân ngửi mùi vị và cảm nhận nó khai cỡ nào.

Có bao giờ nhà cầm quyền tự hỏi, chống người thi hành công vụ phải bị trừng trị để làm gương nhưng kẻ thi hành công vụ gian ác hành dân được bào chữa với những điệp khúc "sai đến đâu xử lý đến đó và rút kinh nghiệm,..." thì kỷ cương phép nước được diễn giải ra sao để thuyết phục nhân dân? Đảng "bịt tai đánh trống" nhưng nên nhớ chỉ bịt được một tai vì tay kia phải đánh trống. Nhà cầm quyền luôn tự cho phép mình rút kinh nghiệm khi làm sai, với người dân thì phạt tù với những lý do vớ vẩn thì thử hỏi pháp luật là gì? Nó chỉ có giá trị áp đặt với kẻ bị trị?

Kết luận

Khi nhà cầm quyền tự cho phép đứng trên/ngoài pháp luật thì có đỏi hỏi công dân thượng tôn pháp luật? Chẳng lạ khi XH ngày một suy đồi, nền tảng gia đình gia đình bị đảo ngược, tình người là xa xỉ phẩm, văn hóa chỉ còn là kỷ niệm,... do đâu?

Một XH mà kẻ thực thi pháp luật chính là hung thủ, phạm pháp một cách có hệ thống thì nhà cầm quyền này phục vụ cho ai? Một nhà nước bất lực thì dẫu có viện dẫn và áp đặt điều 4 Hiến pháp có xứng tầm lãnh đạo đất nước? Một đảng chỉ biết mình làm sao để tồn tại bất chấp thiệt hại của đất nước dân tộc thì nên gọi là đảng gì?

Côn an trị là thế cuối cùng mong tồn tại của đảng cầm quyền. Chúng ta không thể tác động hoặc thay đổi nhưng phải lên tiếng.

Về phía người dân chúng ta có trách nhiệm với đất nước có ưu tư gì? Nêu những bất công XH là cần thiết nhưng chưa đủ để đất nước chúng ta khá hơn. Chúng ta nghĩ và cảm nhận gì về người dân miền Trung đang làm với tội ác của Formosa? Họ có cô đơn khi chúng ta không chung bước?

Hãy nhập cùng giòng chảy dân tộc, mỗi tiếng nói của bạn sẽ làm thay đổi vận mệnh đất nước theo chiều hướng tích cực. Cá nhân chúng ta chỉ là cánh én lẻ loi trên bầu trời u ám nên chẳng thể tạo nên mùa xuân nhưng nếu biết kết hợp, chắc chắn sẽ đem tự do dân chủ đến mọi nhà. Bạn hãy tin và cố gắng hành động trong khả năng thì chắc chắn sẽ đem mùa xuân Tự do Dân chủ cho đất nước.

Chúng ta có làm được không? Tôi tin!

1.10.2016

Năm xích lô

danlambaovn.blogspot.com