Báo quốc tế rầm rộ đưa tin Mỹ dỡ cấm vận vũ khí với Việt Nam

Nhiều tờ báo, hãng tin quốc tế đồng loạt đưa tin sau khi Tổng thống Mỹ Barack Obama tuyên bố dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam.

Trong cuộc họp báo chung với Chủ tịch nước Trần Đại Quang, Tổng thống Obama tuyên bố Mỹ sẽ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh quyết định này sẽ giúp "bình thường hóa hơn nữa quan hệ giữa hai nước".

Thông tin này nhanh chóng được báo chí thế giới đăng tải.

"Mỹ sẽ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm bán thiết bị quân sự cho Việt Nam sau khi nó tồn tại khoảng 50 năm", tờ The New York Times dẫn lời ông Obama.Trong khi đó, ABC Newscũng dẫn lời ông Obama nói rằng sự thay đổi này sẽ "đảm bảo để Việt Nam có thể tiếp cận các trang thiết bị cần thiết để phòng vệ và gạt bỏ những tàn tích từ thời Chiến tranh. Nó cũng cho thấy cam kết của Mỹ nhằm bình thường hóa quan hệ hoàn toàn với Việt Nam bao gồm củng cố quan hệ quốc phòng với Việt Nam trong dài hạn".

Hãng thông tấn AP đưa tin, Tổng thống Obama nói quyết định dỡ bỏ cấm vấn vũ khí cho Việt Nam không liên quan đến quan hệ với Trung Quốc, mà dựa trên khát khao được hoàn thiện quá trình bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ suốt thời gian dài qua.

Tổng thống Mỹ Obama trong cuộc họp báo chung với Chủ tịch nước Trần Đại Quang hôm nay 23/5. Ảnh: AP

Báo The Washington Post gọi đây là bước đi lịch sử, qua đó nêu bật mối quan hệ song phương ngày càng nồng ấm và phản ánh nỗi lo ngày càng tăng của Mỹ đối với ảnh hưởng quân sự của Trung Quốc.

Reuters nhận định, việc dỡ bỏ cấm vận vũ khí của Mỹ đối với Việt Nam sẽ giúp Việt Nam có thể lựa chọn đối tác cung cấp cho các thương vụ mua sắm trang thiết bị quốc phòng trong tương lai.

Hãng tin Mỹ CNN đưa tin, trong cuộc họp báo chung với Chủ tịch nước Việt Nam Trần Đại Quang, Tổng thống Obama tuyên bố rằng Mỹ chính thức dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm bán vũ khí đối với Việt Nam, biểu hiện cho thấy mối quan hệ hai nước ngày càng thắt chặt.

Hãng BBC cũng dẫn lời Tổng thống Mỹ nói rằng, đây là động thái chứng tỏ quan hệ hai nước đã hoàn toàn bình thường.

Phóng viên trong nước và quốc tế tham dự cuộc họp báo chung giữa hai nhà lãnh đạo. Ảnh: Giang Huy/ VnExpress

Báo Nikkei bình luận, quyết định dỡ bỏ cấm vận vũ khí suốt 41 năm qua với VN đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong chính sách đối ngoại của Tổng thống Barack Obama.

"Ở giai đoạn này, hai bên đã phát triển một mức độ hợp tác và tin tưởng", Nikkei dẫn lời ông Obama nhấn mạnh.

Hàng loạt các hãng thông tấn khác nhưCBS News,CNBC,Sky News,The Guardian,Fox News… cũng đều đưa tin về quyết định mang tính lịch sử này.

Obama: Người hoàn tất tiến trình bình thường hóa quan hệ Mỹ-Việt

Phát Thứ hai, ngày 23 tháng năm năm 2016

 

Tổng thống Mỹ Barack Obama và Chủ tịch nước Việt Nam Trần Đại Quang tại lễ đón tổng thống Mỹ tại Phủ Chủ Tịch (Hà Nội) ngày 23/05/2016.REUTERS/Hoang Dinh Nam/Pool

Đối với Việt Nam, vấn đề là làm sao bảo vệ chủ quyền biển đảo trên Biển Đông đang bị Trung Quốc đe dọa, còn đối với Hoa Kỳ, mối quan tâm là đẩy mạnh chiến lược xoay trục qua vùng châu Á-Thái Bình Dương, tăng cường trọng lượng của Mỹ tại Đông Nam Á, duy trì quyền tự do hàng hải và hàng không tại Biển Đông.

Chuyến thăm Việt Nam của ông Obama khác biệt ra sao với các lần công du trước đây của hai người tiền nhiệm là Bill Clinton và G.W. Bush ? Liệu ông Obama có đáp ứng hay không yêu cầu của Việt Nam là gỡ bỏ hoàn toàn cấm vận vũ khí nhân dịp này, trở thành vị tổng thống Mỹ hoàn tất tiến trình bình thường hóa quan hệ với Việt Nam khi giải tỏa cản lực cuối cùng trong địa hạt quốc phòng ?

Về các vấn đề trên, RFI đã được giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng thuộc trường Đại Học George Mason (Hoa Kỳ) giải thích trong bài phỏng vấn sau đây, được thực hiện trước ngày tổng thống Mỹ lên đường qua Việt Nam.

Bình thường hóa quan hệ Việt Mỹ : Ba tổng thống Mỹ, ba lãnh vực

RFI : Từ khi Việt Nam và Hoa Kỳ bình thường hóa bang giao (năm 1995) đến nay, ông Barack Obama là tổng thống đương nhiệm thứ ba của Mỹ đi thăm Việt Nam. Theo giáo sư, ý nghĩa chuyến công du này so với hai lần trước đây như thế nào ?

Nguyễn Mạnh Hùng : Những chuyến thăm đó có hai đặc tính, thứ nhất là ý nghĩa biểu tượng : Mỗi khi Mỹ có tổng thống mới thì Việt Nam cũng muốn được ông ghé thăm để Việt Nam tăng uy tín. Về thực chất thì phải thấy là mỗi tổng thống Mỹ đều đi thăm Việt Nam vào những thời điểm khác nhau, với những nhiệm vụ khác nhau…

Ông Bill Clinton là tổng thống Mỹ đầu tiên đi thăm Việt Nam vào năm 2000, sau khi cuộc chiến tranh Việt Nam chấm dứt. Ông thăm Việt Nam vào cuối nhiệm kỳ, khi cuộc bầu cử tổng thống mới ở Mỹ đã kết thúc, (nghĩa là không còn ở tư thế đưa ra những quyết định lớn), nhưng vì ông là người quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Việt Nam năm năm trước đó, nên khi đến Hà Nội, ông được người dân Việt tiếp đón rất niềm nở.

Nhưng ngược lại, ông lại có một cuộc đối thoại khá gay gắt với tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam Lê Khả Phiêu. Điều đó có nghĩa là vào giai đoạn đó, lòng tin chiến lược giữa hai bên còn thấp, và trong giới lãnh đạo Việt Nam vẫn còn sự nghi ngờ ý định của Hoa Kỳ.

Chuyến thăm của tổng thống Bush diễn ra tốt đẹp hơn. Ông thăm Việt Nam lúc còn ở đỉnh cao quyền lực, hai năm trước khi nhiệm kỳ chấm dứt. Ông thăm Việt Nam để dự hội nghị thượng đỉnh APEC. Chuyến thăm đó có thể được coi là thành công, vì trước đó tình trạng nhân quyền ở Việt Nam được coi là đã cải tiến đủ để chính quyền Mỹ rút Việt Nam ra khỏi danh sách các nước « Cần quan tâm đặc biệt » (về vi phạm tự do tôn giáo).

Rồi sau khi ông Bush về nước, Quốc Hội Mỹ đồng ý cấp cho Việt Nam quy chế « quan hệ mậu dịch bình thường » (Normal Trade Relations), tức là hoàn tất tiến trình bình thường hóa quan hệ kinh tế với Việt Nam.

Như vậy, ông Bill Clinton là người bình thường hóa quan hệ ngoại giao, ông Bush là người bình thường hóa quan hệ kinh tế, còn bây giờ ông Obama cũng thăm Việt Nam, cũng vào cuối nhiệm kỳ, nhưng với nhiệm kỳ còn dài hơn ông Clinton, ông còn làm tổng thống 8 tháng nữa với đầy đủ quyền hành của một cường quốc mạnh số một trên thế giới.

Ông Obama đến Việt Nam trong khi tình hình Biển Đông căng thẳng và quan hệ quốc phòng giữa hai nước đã đạt được tiến bộ trông thấy. Nhưng bởi vì có vụ « cá chết », rồi sự chống đối, và một số vụ bắt bớ, điều đó đã tạo ra một hoàn cảnh khá bất lợi cho việc hoàn tất tiến trình bình thường hóa quan hệ quốc phòng bằng việc Mỹ bãi bỏ toàn phần lệnh cấm bán vũ khí cho Việt Nam…

Bỏ cấm vận vũ khí thể hiện bước đột phá

RFI : Có nhà phân tích gọi đây là một bước "đột phá" mới trong quan hệ Mỹ-Việt ? Ý kiến giáo sư ra sao ?

Nguyễn Mạnh Hùng : Người ta rất kỳ vọng là ông Obama sẽ tuyên bố bãi bỏ toàn phần cấm vận vũ khí Việt Nam, tức là hoàn tất việc bình thường hóa quan hệ về mặt quốc phòng.

Nhưng mà như tôi nói, khung cảnh hiện nay tương đối khá bất lợi cho việc ông Obama làm chuyện đó. Dĩ nhiên ông Obama có quyền làm, nhưng ông sẽ phải trả giá chính trị rất lớn. Mà ông Obama lại đang trong giai đoạn để ý đến di sản mà ông để lại cho sau này.

Tuy nhiên, nếu hai bên dàn xếp được – tôi thấy có những bước, thí dụ như vụ thả cha Lý – để tiến đến việc ký kết các cam kết quan trọng trong cộng tác quốc phòng giữa hai nước, hay là đến tuyên bố bỏ toàn phần cấm vận bán vũ khí cho Việt Nam, thì người ta có thể coi đó là môt bước « đột phá ».

Từ Clinton đến Obama, lòng tin chiến lược ngày càng nẩy nở

RFI : Việc xây dựng lòng tin chiến lược giữa hai bên thường được nhắc đến như là chìa khóa để đẩy mạnh hơn nữa quan hệ song phương Mỹ-Việt, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam cần hậu thuẫn của Mỹ để đối phó với các thủ đoạn bành trướng của Trung Quốc tại Biển Đông. Giáo sư nhận xét sao về vấn đề này ? Có thuận buồm xuôi gió hay không ?

Nguyễn Mạnh Hùng : Tôi nghĩ là có tiến bộ trong việc xây dựng lòng tin chiến lược giữa hai nước. Khái niệm lòng tin chiến lược đã được thủ tướng trước của Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng đưa ra rất nhiều lần và được Việt Nam nhắc lại nhiều lần.

Một chỉ dấu đầu tiên cho thấy lòng tin chiến lược được tăng tiến là khi ông Obama bỏ qua các thủ tục ngoại giao thông thường để đặc biệt đón tiếp tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng ở Mỹ. Việc này được Việt Nam coi là một tiến bộ lớn trong việc xây dựng lòng tin chiến lược.

Với hành động này, người Mỹ cho Việt Nam cái chỉ dấu rằng họ nhìn nhận không chống lại thế chế chính trị của Việt Nam, và cũng không có ý định can thiêp vào nội bộ chính trị của Việt Nam.

Tuy nhiên sự khác biệt về thể chế và giá trị chính trị luôn luôn là cản lực không cho hai nước đi đến « lòng tin chiến lược » hoàn toàn.

Gần đây, ngoài việc ông Trọng, còn có một cuộc phỏng vấn cựu đại sứ (Việt Nam tại Mỹ) Lê Văn Bàng, trong đó ông ấy nói đến « hội chứng Mỹ » của Việt Nam, tức là nếu phía Mỹ có « hội chứng Việt Nam », thì bên Việt Nam cũng có « hội chứng Mỹ », tức là tâm lý rất nghi ngờ ý định của Mỹ. Nhưng theo ý ông Bàng,chuyện đó đã bớt đi nhiều, mà chỉ còn một bộ phận còn nghi kỵ thôi.

Và ông Bàng nghĩ rằng nếu hai nước muốn tiến lên hơn nữa thì phải đẩy mạnh lòng tin chiến lược, mà ở Việt Nam thì phải bỏ bớt cái « hội chứng Mỹ ».

Nhân quyền vẫn là cản lực

RFI : Phải chăng nhân quyền tiếp tục là cản lực trong tiến trình xây dựng lòng tin chiến lược đó ?

Nguyễn Mạnh Hùng : Điều đó đúng. Thật ra, những người có trách nhiệm về vấn đề nhân quyền của hai nước đã có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc xử lý vấn đề nhân quyền.

Nhưng trong khung cảnh hiện tại, với những diễn biến tôi vừa nói (bầu cử Quốc Hội, sự bắt bớ một số người,vụ chết cá ở miền Trung, các cuộc biểu tình chống đối...) thì vấn đề xử lý nhân quyền trong khung cảnh hiện tại gặp nhiều khó khăn hơn, và sẽ tiếp tục gặp khó khăn vì một số lý do như sau đây :

(1) Trào lưu thời đại đã biến nhân quyền thành một vấn đề không thể hoàn toàn gạt bỏ trong quan hệ quốc tế ; (2) càng ngày càng có thêm các đoàn thể, cá nhân, quan tâm và hoạt động cổ vũ cho vấn đề nhân quyền ; (3) các tiến bộ kỹ thuật khiến việc vi phạm nhân quyền không những khó giấu kín, mà còn được khuếch đại và phổ biến rộng rãi và nhanh chóng qua internet, blog, facebook, và text messages (tin nhắn)..., làm cho vấn đề khó giải quyết ; (4) tiến bộ kỹ thuật này cũng khiến cho chính quyền gặp nhiều khó khăn trong việc ngăn chặn những lời kêu gọi hoặc tổ chức những cuộc biểu tình chống đối, hoặc có quy mô lớn, hoặc có tính cách du kích.

Mỹ : Đối trọng khả tín duy nhất cho Việt Nam

RFI : Theo giáo sư, Mỹ có thể mang lại cho Việt Nam điều gì trong đối sách kháng lại bành trướng Trung Quốc ở Biển Đông, đặc biệt trong bối cảnh Nga có dấu hiệu « về hùa » với Trung Quốc trên hồ sơ này ?

Nguyễn Mạnh Hùng : Mỹ đã tuyên bố rõ rằng sẽ giúp Việt Nam tăng cường khả năng phòng thủ và cũng đã cung cấp cho Việt Nam ngân khoản và tàu để gia tăng khả năng cảnh sát biển Việt Nam.

Trong bối cảnh gần đây chúng ta thấy Nga có thể nói một cách nào đó là « về hùa » với Trung Quốc trong tranh chấp Biển Đông, thì Mỹ ngày càng trở nên một đối trọng quan trọng cho Việt Nam. Mà ngay cả trước khi Nga có dấu hiệu đó, thì Mỹ vẫn là một đối trọng khả tín duy nhất trước sức mạnh của Trung Quốc.

Nhưng việc Mỹ giúp đỡ Việt Nam tới mức độ nào, và việc cộng tác quốc phòng giữa hai nước đi đến đâu, thì còn tùy thuộc rất nhiều vào sự tính toán và các hành động cụ thể của Việt Nam nhằm đẩy mạnh sự giúp đỡ ấy.

LM Nguyễn Văn Lý trả lời RFA về tình hình hiện nay

Dân Biểu Deepak Obhrai, Thư ký Quốc hội Phụ Trách Liên Lạc Bộ Ngoại giao (Canada), thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý tại nhà tù Nam Hà – Hà Nội năm 2013.

Linh mục Nguyễn Văn Lý, tù nhân lương tâm nổi tiếng vừa được tự do vào ngày 20 tháng 5 vừa qua.

Từ Nhà Chung, Huế ông cho biết:

Linh mục Nguyễn Văn Lý: Sáng ngày 19 khi làm thủ tục thả tôi, tôi còn viết trong giấy cảm tưởng của tôi mà họ muốn tôi viết cảm tưởng nhưng tôi ‘giảng’ một bài về Thiên Chúa, giảng một bài về hòa bình, về sự thật, về tình yêu và tự do chứ tôi không nói cảm tưởng gì cả.

Điều sau cùng tôi cũng nói ‘bao lâu còn ba chữ Cấm Truyền Đạo trong nội qui thì tôi sẵn sàng đi tù 10 lần nữa. Và ngay tại phường nơi làm thủ tục để đưa tôi về Tòa Giám mục Huế, tôi còn tranh thủ giảng một bài về hòa bình, về tôn giáo, về đạo và về việc nhân loại là một gia đình, về tình yêu, tự do...

Tôi cũng nói ‘bao lâu còn ba chữ Cấm Truyền Đạo trong nội qui thì tôi sẵn sàng đi tù 10 lần nữa. 
- Linh mục Nguyễn Văn Lý

Tôi nói rằng các anh khôn ngoan thì hãy để tôi yên nói về Chúa cho mọi người; còn nếu các ông canh gác, khám người này, người khác ở cổng Nhà Chung, cổng Tòa Giám mục như mấy lần trước thì chính đó là các ông ‘làm đơn’ xin tôi tiếp tục đấu tranh lại. Khi canh gác như vậy xem như các anh xúi tôi ‘xin mời lên bục đấu tranh tiếp’!

Các anh đừng canh gác gì cả, để cho giáo dân vào ra thăm viếng bình thường để tôi tận dụng dẫn dắt họ gặp Chúa thôi.

Hai ba ngày hôm nay không có canh gác như trước mà chỉ thấy có công an mặc đồ thường phục, và dưới dạng nhân viên bảo vệ môi trường. Họ chỉ đi ‘lạng quạng’ thôi chứ không khám xét khách vào ra phòng tôi.

Tôi mong được qua tiếng nói này nói đến tai bộ trưởng bộ công an rằng ba chữ ‘Cấm Truyền Đạo’ (trong nhà tù) là rất dại vì truyền đạo giữa các buồng thì làm sao cấm được.

Còn ba chữ này thì vô tình làm cho Việt Nam trở nên xấu lắm, trở lại thời kỳ cộng sản cực đoan của Stalin, mà còn khắc nghiệt hơn cả Hitler và Stalin vì hồi đó không ai cấm nói về Chúa, nói về đạo. Thế mà bây giờ hễ tù gọi tôi để hỏi về đạo là bị cùm. Như thế còn khắc nghiệt hơn cả thời kỳ Hitler. Điều này tôi nhờ quí vị chuyển đến tai của Hội đồng Nhân quyền Quốc tế.

Vào năm 2015, lúc đó cũng hơi khó khăn rồi nhưng chuyện dọa cùm anh em chưa có; phái đoàn 16 người đến thăm tôi trong tù tôi tranh thủ nói những chuyện quan trọng hơn.

Giờ nhân dịp ông tổng thống Obama qua Việt Nam, họ sợ trong phái đoàn có người trong đoàn nhân quyền đi thăm tôi trước đây, nổ ra vấn đề nên họ cho tôi về trước.

Gia Minh: Linh mục vừa nhắc đến chuyện cho về trước thì ông nghĩ sao về chuyện đó?

Linh mục Công giáo bất đồng chính kiến Nguyễn Văn Lý, 60 tuổi, hầu tòa vì tội tuyên truyền chống nhà nước tại một tòa án địa phương ở trung tâm thành phố Huế. Ảnh chụp ngày 30 tháng ba năm 2007. AFP PHOTO

Linh mục Nguyễn Văn Lý: Xét về nguyên tắc của họ thì tôi còn 2 tháng 20 ngày nữa; nhưng xét về bản án của họ và khi lệnh cho ra điều trị tại ngoại một năm thì họ nợ tôi 1 tháng 20 ngày, họ giam quá tôi 1 tháng 20 ngày. Cái 4 tháng 10 ngày họ lằng nhằng cho rằng ở ngoài thì phải trả. Thế nhưng theo nguyên tắc là họ bắt tôi về lại tù trễ chứ tôi không muốn ở ngoài.

Gia Minh: Điều này thì linh mục có trình bày thế nào với trại trước khi về không?

Linh mục Nguyễn Văn Lý: Tôi không tranh cãi những chuyện nhỏ nhặt đó. Tôi đang tập trung giới thiệu Chúa, nói về tình yêu, nói về tự do vì thời giờ phát biểu rất ngắn. Khi đó họ chỉ muốn tôi nói vài lời thôi nhưng tôi tranh thủ giảng một bài dài về giáo lý. Tôi không muốn đi vào chi tiết vụn vặt, tính ngày tính tháng làm gì.

Gia Minh: Nay đã về đến Nhà Chung rồi thì việc đưa đi khám chữa bệnh cho linh mục ra sao?

Linh mục Nguyễn Văn Lý: Nói vắn tắt vài lời thì không trọn, nhưng mô tả đầy đủ thì dài dòng. Đại khái mình trở thành như một người khuyết tật vậy. Đứng thẳng không được; đứng thẳng thì phải gượng ép mà đi không được, bước chân là ngã thành ra phải đi khom lưng xuống; nên bây giờ tôi có biệt hiệu là Lý ‘khòm’. (Cười)

Hiện giờ cháu tôi là lương y chăm sóc cho tôi chưa ra. Tôi đang uống thuốc theo phương pháp cũ. Còn để điều trị tiếp thì phải đi bác sĩ thôi.

Bây giờ gấp, chưa có giờ giáo hữu đến thăm đông quá đành phải dành thời giờ cho họ thăm đã.

Gia Minh: Trước khi kết thúc, điều mà linh mục muốn chia sẻ với những người mà lâu nay quan tâm đến linh mục là gì?

Tôi muốn nhờ quí vị hãy nói với mọi người, bên cạnh nhân quyền cũng cần quan tâm đến thai nhi quyền nữa. 
- Linh mục Nguyễn Văn Lý

Linh mục Nguyễn Văn Lý: Tôi mong ước quí vị vẫn lo bao nhiêu việc như xưa nay, nhưng thêm một điều chia sẻ với ưu tư của tôi là quan tâm đến vấn đề thai nhi quyền vì ‘các em’ này vô tội mà không ai lên tiếng cả.

Chúng ta hãy thấy hằng ngày hằng tỷ tỷ em đang đi biểu tình đòi quyền sống. Các em không có tội gì cả mà bị cha, mẹ trục ra khỏi lòng mẹ.

Những người đàn ông, đàn bà mà cả gan giết con mình- phá thai, thì tội gì trên trần gian mà họ không dám phạm. Tội này làm cho xã hội bị hủy hoại dây chuyền, tội nặng lắm!

Từ năm 1975 tôi đã bênh vực về vấn đề này rồi. Hồi đó, các bác sĩ, y tá ở Huế chuyên trục thai nói với tôi rằng để cho một số em có trường học, có cuộc sống tốt hơn thì phải giết một số em, đó là hành vi đạo đức. Đó là triết lý của Mao Trạch Đông,

Sau này tôi gặp một anh cán bộ Trung Quốc, anh ta nói rằng để cho 1 tỷ người Trung Quốc được no cơm, ấm áo, hạnh phúc thì phải giết 30 triệu người Trung Quốc trong cuộc cách mạng văn hóa là hành vi đạo đức. Đó là triết lý ‘phá thai’.

Ngay từ năm 1975 tôi đã quan tâm vấn đề này rồi nhưng tiếng nói của tôi còn nhỏ, giờ tôi muốn nhờ quí vị hãy nói với mọi người, bên cạnh nhân quyền cũng quan tâm đến thai nhi quyền nữa.

Bảy phái đoàn nhân quyền từ năm 2000 đến thăm tôi tôi cũng có nói với họ về vấn đề đó. Còn từ năm 2010 tôi nói đến những vấn đề khác.

Gia Minh: Cám ơn linh mục dành cho cuộc nói chuyện chỉ mới vài hôm sau khi ra khỏi nhà tù.

Linh mục Nguyễn Văn Lý: Cám ơn nhiều. Xin nói vắn tắt kính chào và cám ơn quí vị đã giúp đỡ tôi trong những năm qua, hiện nay và tương lai. Bản thân tôi cầu nguyện cho quí vị suốt đời, có lên Thiên đàng tôi cũng cầu cùng Chúa cho quí vị. Xin chào.

Trần Huỳnh Duy Thức sẵn sàng chết cho mục tiêu dân chủ

Tù nhân lương tâm Trần Huỳnh Duy Thức.

rà Mi-VOA

22.05.2016

‘Con yêu gia đình lắm, nhưng con yêu Việt Nam hơn.’ Đó là lời giải thích của một tù nhân lương tâm với người thân khi tuyên bố tuyệt thực vô thời hạn để đòi hỏi sự thượng tôn pháp luật tại Việt Nam.

Nhà hoạt động trẻ Trần Huỳnh Duy Thức, người nhất quyết không chấp nhận bất cứ hình thức thỏa hiệp nào trong bản án 16 năm tù về tội danh ‘lật đổ chính quyền’ vì các hoạt động cố xuý cho dân chủ-nhân quyền tại Việt Nam, đã thông báo với thân nhân anh sẵn sàng chết vì mục tiêu này trong cuộc thăm gặp hôm 14/5 tại trại giam Nghệ An.  

Sau cuộc thăm gặp, em trai của nhà hoạt động Trần Huỳnh Duy Thức, anh Trần Huỳnh Duy Tân đã chia sẻ với Tạp chí Thanh niên VOA những ưu tư, hoài bão, và nguyện vọng của một người trẻ đã không ngần ngại từ bỏ vị trí một doanh nhân nổi tiếng thành đạt để trở thành một nhà tranh đấu cho một xã hội Việt Nam bình đẳng và tôn trọng luật pháp.

Trần Huỳnh Duy Thức sẵn sàng chết cho mục tiêu dân chủ

• Danh mục
• Tải

Duy Tân: Gia đình đi thăm anh ngày thứ bảy vừa rồi, trông anh gầy hơn trước rất nhiều. Sức khỏe của anh thấy không tốt lắm, nhưng tinh thần vẫn bình tĩnh. Anh vẫn kiên định.

Trà Mi: Trong trại giam anh Thức được đối xử thế nào về thể chất lẫn tinh thần?

Thưa ba, con không thể sống trong một đất nước không tôn trọng pháp luật, không có quyền con người. Con yêu gia đình lắm, nhưng con yêu Việt Nam hơn. Con quyết định tuyệt thực kể từ ngày 24/5 không thời hạn để đòi hỏi sự thượng tôn pháp luật và yêu cầu trưng cầu dân ý, trao cho nhân dân quyền quyết định thể chế chính trị của đất nước. Nếu đó là định mệnh thì con sẵn sàng chết cho mục tiêu này."

Nhà hoạt động Trần Huỳnh Duy Thức nói với người cha 82 tuổi và gia đình về quyết định tuyệt thực.

Duy Tân: Trước đây anh được gửi thư về, nhưng 3-4 tháng gần đây họ không cho nữa. Anh đã có nhiều thư tố cáo trại giam vi phạm nhân quyền. Chính vì vậy, họ cũng tăng cường đàn áp anh. Họ thực hiện chế độ biệt giam đối với anh và việc anh được đi ra ngoài hít thở không khí môi trường bên ngoài cũng rất hạn chế. Gia đình gửi sách cho anh, nhưng họ chỉ cho gửi những cuốn sách thông thường có đề nhà xuất bản và bằng tiếng Việt. Trong đó anh cũng thiếu thốn về thông tin lắm. Lần gặp này, anh thông báo và xin lỗi gia đình khi nói về quyết định tuyệt thực. [Về chuyện được phóng thích với điều kiện trục xuất ra nước ngoài,] anh nói anh có linh cảm sẽ bị đi xa, đi nước ngoài xa, chứ không có thông tin nào chính thống xác nhận về chuyện đó hết. Tôi nghĩ có chuyện gì đó mà anh không tiện thông báo cho gia đình về vấn đề đó. Tuy trong cuộc gặp, anh Thức không nói điều đó trực tiếp hay cụ thể ra, nhưng khi anh tuyên bố tuyệt thực thì gia đình hiểu rằng anh đã chọn cách thức ở lại cho dù như thế nào đi nữa. Gia đình nhiều lần nói với anh là luôn mong anh thoát ra khỏi lao tù sớm lúc nào tốt lúc đó, cho dù ở Việt Nam hay ra nước ngoài. Anh cũng đã nhiều lần nói với ba, và lần này cũng vậy, anh nói rằng anh sẽ ở lại và đấu tranh cho tới cùng chứ anh không chọn con đường đi ra nước ngoài.

Trà Mi: Thông điệp anh Thức muốn thể hiện qua quyết định tuyệt thực lần này?

Duy Tân: Nguyên văn lời anh mà gia đình ghi chép lại như sau: ‘Thưa ba, con không thể sống trong một đất nước không tôn trọng pháp luật, không có quyền con người. Con yêu gia đình lắm, nhưng con yêu Việt Nam hơn. Con quyết định tuyệt thực kể từ ngày 24/5 không thời hạn để đòi hỏi sự thượng tôn pháp luật và yêu cầu trưng cầu dân ý, trao cho nhân dân quyền quyết định thể chế chính trị của đất nước. Nếu đó là định mệnh thì con sẵn sàng chết cho mục tiêu này.’ Thấy rõ ràng là anh đã rất quyết tâm. Quyết định này khó mà thay đổi nếu không có sự nhượng bộ, thay đổi từ chính quyền trong việc tôn trọng pháp luật và quyền con người.

Trà Mi: Có thể thấy lý tưởng, niềm tin, suy nghĩ và những lời nói của anh Thức như lời anh vừa trích dẫn ‘Con yêu gia đình lắm, nhưng con yêu Việt Nam hơn’ đã vượt lên trên mức đời thường. Đây không phải là điều dễ hiểu với mọi người trong bối cảnh môi trường chính trị-xã hội hiện nay ở Việt Nam khiến có người cho đó là ‘ảo tưởng, ảo vọng’. Anh nghĩ sao về nhận xét đó?

Duy Tân: Cũng không phải là điều bất thường đâu. Phải nhìn xuyên suốt từ trước tới nay mới hiểu được ý chí của anh Thức thế nào. Bản thân tôi trước đây  là một nhân viên dưới quyền của anh Thức, tôi thấy anh là người không chấp nhận sự bất công hay không bình đẳng. Anh sẵn sàng tranh đấu đến cùng, chỉ ra sự bất công như hối lộ hay lạm quyền. Những thứ anh dùng để tranh đấu cho lẽ phải chính là luật pháp, những điều luật của Việt Nam và quốc tế. Anh không lật đổ chính quyền gì cả mà chỉ chống cường quyền. Trước đây, anh cũng là một doanh nhân bình thường không quan tâm nhiều đến chính trị. Nhưng khi va chạm trong hoạt động kinh tế, anh thấy có sự bất công giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Anh bắt đầu tìm hiểu, đưa ra phân tích và tìm giải pháp. Năm 2004 hay 2005 anh bắt đầu trang blog viết và phân tích về thời cuộc trên trang Trần Đông Chấn của anh.

Từ trái: Trần Huỳnh Duy Thức, Nguyễn Tiến Trung, Lê Thăng Long và Lê Công Định tại Toà án Nhân dân TPHCM hôm 20/1/2010. Trần Huỳnh Duy Thức bị tuyên án nặng nhất trong bốn người.

Trà Mi: Với những nhà đấu tranh độc thân, tinh thần bất chấp gian nguy để theo đuổi lý tưởng là chuyện không hiếm thấy, nhưng với những người có ràng buộc gia đình, đặc biệt là có một gia đình lớn gồm cha già-con nhỏ như anh Thức, thì đây quả là một trường hợp đặc biệt. Là em của anh Thức, anh hiểu sự đặc biệt này như thế nào?

Duy Tân: Anh chấp nhận hy sinh vì mục tiêu, lý tưởng anh đã chọn. Không vì có gia đình, có vợ, có con nhỏ mà làm ngăn bước chân của anh yêu nước, yêu dân tộc, yêu Việt Nam. Tình yêu Việt Nam của anh lớn hơn rất nhiều. Anh không chấp nhận để cho con anh lớn lên trong một môi trường bất bình đẳng như vậy và anh đấu tranh cho điều đó. Những điều anh đang đấu tranh đó cũng là cho gia đình, cho con cái của anh nữa.

Trà Mi: Phản hồi của vợ con, của gia đình anh Thức về những suy nghĩ và  hành động của anh ra sao: tán đồng hay bất đồng?

Duy Tân: Trong cuộc sống hàng ngày bị chia lìa con xa cha, vợ xa chồng như vậy thì cũng rất khó khăn. Vợ con anh đôi khi cũng tủi thân, mủi lòng nhưng vì lý tưởng của anh như vậy nên cả nhà cũng ủng hộ anh.

Trà Mi: Con đường Việt Nam anh Thức dấn thân, trả giá để đòi hỏi sự đổi thay. Tới nay đã thấy được những thay đổi về cuộc sống gia đình, về tương lai, sự nghiệp của bản thân nhưng những đổi thay mà anh hướng tới đã thấy được phần nào chăng?

Duy Tân: Tôi thấy rất xứng đáng vì mục tiêu anh theo đuổi là một xã hội tôn trọng pháp luật và quyền con người. Đó là nền tảng vững chắc của bất kỳ đất nước nào. Cho dù anh có đạt được mục tiêu một cách cụ thể hay không, tôi vẫn hy vọng mọi người nhìn thấy được những giá trị đó và ủng hộ anh để cùng xây dựng sự thượng tôn pháp luật và quyền con người. Gia đình rất mong muốn chính quyền lắng nghe anh Thức, hiểu anh Thức, trả tự do cho anh và những tù nhân lương tâm tranh đấu như anh. Mong thế giới và người dân trong-ngoài nước cùng lên tiếng áp lực để chính quyền Việt Nam hiểu được điều đó.

Trần Huỳnh Duy Thức từng là một doanh nhân thành đạt.

Trà Mi: Trong quá khứ từng có các trường hợp được trả tự do với điều kiện bị bị trục xuất ra nước ngoài. Theo anh chia sẻ, anh Thức không thỏa hiệp và cũng không muốn tự biến mình thành món hàng đổi chác. Gia đình muốn chia sẻ điều gì với thế giới bên ngoài về quyết định của anh Thức?

Duy Tân: Những người như anh Thức mà bị đưa ra nước ngoài, không có điều kiện giúp ích trực tiếp cho đất nước thì quả là một thiệt thòi cho bản thân anh và thiệt thòi cho đất nước này. Anh luôn mong đóng góp cho đất nước Việt Nam này. Cho nên, tôi nghĩ không nên để anh phải đi tị nạn chính trị như vậy.

Trà Mi: Từ một doanh nhân trẻ thành đạt bỗng trở thành một nhà dân chủ, một tù nhân lương tâm Trần Huỳnh Duy Thức. Là em của anh Thức, anh mong muốn người trẻ Việt Nam hiểu thế nào và chia sẻ thông điệp gì về lý tưởng dân chủ-nhân quyền cho nhân dân Việt Nam?

Duy Tân: Con đường anh chọn và bản thân anh cũng là một bài học cho tôi, cho con cháu noi theo. Chúng tôi mong tinh thần đấu tranh không sợ hãi, không lùi bước trước những khó khăn của anh Thức được mọi người nhìn nhận và cảm hiểu. Không có người đi trước thì làm sao thành công được. Phải có những người đi trước mở đường, hy sinh như anh Thức để mọi người nối bước đi theo.

Trà Mi: Cảm ơn anh rất nhiều vì thời gian dành cho cuộc trao đổi này.